فهرست مقاله هاى سال هفتم

شماره23

فقه در چشم انداز شهيد مطهرى/3

ـ ضرورت برابر سازى فقه با نيازهاى زمان4
ـ راههاى رشد و بالندگى فقه5
1. تخصصى شدن فقه6
2. شوراى علمى8

موضوع شناسى در سيرى تاريخى10

ـ مرحله هاى تاريخى موضوع شناسى13
1. تفاوت شناسى دو مسأله15
2. قلمروشناسى موضوع16
3. پيدايش نظريه تبدّل16
4. دگرگونى نظريه تبدّل18
پيدايش نظريه اجتهاد در موضوع21
مقصود كاشف الغطاء از طرح نظريه اجتهاد23
5. قلمروشناسى موضوع بر پايه مقايسه موضوع با حكم خود28
6. ظهور عرفى نگرى در قلمروشناسى موضوع30
ـ پيدايش ديدگاهى نوين در قاعده تبدل موضوع45

سيرى در آيات حجاب49

ـ ترتيب نزول آيات حجاب51
ـ نخستين مرحله51
ـ دومين مرحله51
ـ سومين مرحله55
معنى جلباب62
(يدنين)66
ـ مرحله چهارم68
ـ مرحله پنجم84
ـ خلاصه بحث89

نگاهى فقهى به ماده هاى قانونى نفقه زوجه93

ـ طرح معيارهاى كلى در بحث101
ـ مراد از نفقه103
الف. آيات106
ب. روايات107
ـ آراء فقيهان110
ـ هزينه دار و درمان116
ـ ميزان نفقه118
1. مقصود از شأن چيست118
ـ آراى فقيهان و دليلهاى آنان119
ـ نفقه سازوار با شأن زن120
ـ نفقه سازوار با شأن زن و توان مرد120
ـ آراى اهل سنت124
ـ قانونهاى كشورها125
ـ خوددارى شوهر از پرداخت هزينه زندگى زن125
ـ ديدگاهها126
ـ بررسى قانون130
ـ آراى فقيهان133
ـ قول به نسخ با طلاق134
ـ دليلها134
ـ مسائل درخور توجه138

پيوستن علم قاضى به بينه يا اقرار149

ـ مقام اول مقتضاى ادله اجتهادى150
1. پرداخت ديه در قتل خطاى محض151
2. شروع به رجم154
3. فرار از حفره رجم156
4. بخشيدن بَزَه كار160
5. توبه بزه كار164
ـ مناط حكم در روايات170
ـ خلاصه بحث173

بررسى فقهى اقتصادى ابزارهاى جايگزين اوراق قرضه177

ـ عمليات بازار باز178
ـ اهميت عمليات بازار باز179
ـ تجربه عمليات بازار باز در ايران181
ـ علتهاى موفق نبودن بازار باز182
ـ بايستگى طراحى ابزار مناسب براى جايگزين عمليات بازار باز183
ـ اصول و معيارها در طراحى ابزارهاى جايگزين184
1. اوراق قرضه بدون بهره دولتى185
2. اوراق خريد نسيه دولتى188
3. اوراق مضاربه دولتى190
4. اوراق مشاركت دولتى193
5. گواهيهاى سپرده مشاركتى انتقال پذير196

دولت اسلامى و خمس معادن200

ـ طرح موضوع201
ـ مقتضاى اصل203
ـ ديدگاههاى فقيهان203
ـ بررسى دليلها210
ـ خمس معادن آن گاه كه دولت آن را ستخراج كند219
ـ بررسى دليلهاى سه ديدگاه ديگر221
ـ نتيجه گيرى224

گذرى تاريخى بر انديشه هاى سياسى ـ بخش نخست230

ـ بررسى چيستى مفهوم فقيه و دولت234
ـ مرحله اهتمام به نقل243
ـ مرحله اهتمام عقل345
ـ دليلهاى چهارگانه258
ـ مفهوم دولت265

نقبى به ديدگاههاى فقهى سيد عبدالأعلى سبزوارى277

ـ جايگاه علمى278
ـ اشاره اى به ديدگاههاى اصولى280
ـ ديدگاههاى نوفقهى284

تازه هاى فقه, حقوق, اصول و رجال288

فقه و حقوق در مطبوعات304

شماره24

گوناگونى آراء در چشم انداز امام على(ع)3

ـ ناسازگارى حق پندارى آراء گوناگون با اصول مسلم دين4
ـ مشكل اصلى6
ـ چاره كار7

بلوغ دختران8

ـ تفاوت آراء8
ـ ديدگاه نخست: بلوغ در نه سالگى12
ـ دلائل نظريه13
ـ پرسشها و پاسخها29
1. نه ساله شدن نشانه طبيعى و يا تعبّدى29
2. منشأ ترديد ميان نُه و ده سالگى31
3. جايز بودن ازدواج با تعبدى بودن سازگارى ندارد32
4. كافى نبودن نُه سالگى باى تصرف مالى33
5. نُه سالگى موضوع بخشى از احكام است, نه همه احكام34
ـ ديدگاه دوم36
ـ دلائل37
ـ علاج روايات40
ـ ديدگاه سوّم44
ـ دلائل44
ـ ديدگاه چهارم51
ـ دلائل51

پوشش بانوان در برابر مردان مَحْرَم58

ـ كتاب (آيات قرآن)59
ـ روايات/ 63
ـ اجماع69
ـ بررسى اجمالى71
ـ بررسى روايات78
ـ عرف در مكتب فقهى صاحب جواهر100
ـ عرف چيست؟103
ـ اقسام عرف105
1. عرف و معنى شناسى113
2. عرف و مصداق شناسى114
ـ حكم ناسازگارى ميان عرف و لغت124
ـ اثرگذارى شرع بر عرف126

نگاهى نو به ثابت شدن ماه و گوناگونى افقها133

ـ نگاهى به ديدگاهها33
ـ ديدگاه غير مشهور در بوته نقد134
ـ تحليل تكوينى باورمندان به گسترش141
ـ ديدگاه مشهور در بوته نقد144
ـ ديدگاه اختصاص150
ـ دليلها15
ـ ديدگاه اختصاص در بوته نقد256
ـ باورمندان ديدگاه اختصاص169
ـ باورمندان ديدگاه اختصاص در ميان فقهاى اهل سنت177
ـ هم افقى قمرى178
ـ سير فقهى ديدگاه اختصاص يا فرايند ظهور ديدگاه غير فراگير (مشهور)181
ـ بررسى مبانى دليلهاى ديدگاه غيرفراگير186
ـ اساس و مبناى طرح معيار (هم افقى) يا اتحاد194
ـ چكيده بحث202

رابطه فقيهان شيعى با دولتها (سده پنجم تا نهم هجرى)211

ـ دگرگونى نوين فقهى213
ـ ديدگاه نقلى216
ـ ابن طاووس و خلافت عباسى219
ـ ابن طاووس واسطه خلافت در نزد تاتارها223
ـ دولت عباسى در روزگار مستعصم و درگاه يورشهاى تاتار224
ـ ولايت ابن طاووس در حكومت تاتارها229
ـ دولت ايلخانيان و پذيرش اسلام و تشيع232
ـ فقيهان اصولى و سياست229
ـ دولت سرمداران و شهيد اول246

شماره25 ـ 26

نوآورى در فقاهت, نياز زمان3

ـ دگرگونى در روش اجتهاد چرا؟4
ـ روش شناسى نياز نخست7
ـ نوآور اسوه7
ـ روش فقاهت بروجردى از نگاه مطهرى10

پژوهشى در موردهاى شش گانه ديه18

ـ ديه چيست؟21
ـ گونه هاى كشته شدن23
ـ جاهاى دگر شدن قصاص به ديه25
ـ گونه هاى شش گانه ديه26
ـ ديدگاه فقيهان اهل سنت29
ـ ملاك اصلى در پرداخت ديه30
ـ احتمالهاى مسأله31
1 . اصل بودن موارد ششگانه/ 31
دليلهاى اصلى بودن موردهاى ششگانه ديه33
روايات33
بررسى34
اجماع34
پرداخت نوع ديه به اختيار بزه كار و يا…39
ديدگاه ها و دلائل40
2. اصل بودن شتر در ديه55
دليهاى اصل بودن شتر در ديه56
روايات56
3. اصل بودن دينار60
دليلها62
ويژگيهاى دينار64
4. ديه به دست حاكم اسلامى67

گواهى خويشاوندان82

ـ تعريف شهادت و شرايط كلى آن84
ـ شرايط كلى شهادت در ديدگاه قرآن85
ـ بررسى شهادت نزديكان89
ـ ديدگاههاى عالمان شيعه90
ـ تحقيق در مستند دو ديدگاه92
ـ ديدگاه اهل سنت101
ـ شهادت پدر و فرزند به سود يكديگر102
ـ شهادت پدر و فرزند عليه همديگر103
ـ شهادت همسران نسبت به همديگر103
ـ شهادت برادران نسبت به همديگر105

نقدى بر انگاره برابرى زن و مرد در قصاص111

ـ بررسى دليلها112
ـ يكم 112
ـ دوم116
ـ سوّم118
ـ چهارم118
ـ پنجم119
ـ ششم122
ـ هفتم123
ـ هشتم124

مبانى حرام بودن ربا و مسأله بانك126

ـ ربا از ديدگاه قرآن127
ـ ربا از ديدگاه, روايات131
ـ آثار و پيامدهاى ربا133
ـ رباى قرضى و رباى معاملى135
ـ رباى واقعى و رباى حكمى136
ـ راه فرار از ربا138
ـ نظرى به روايات139
ـ تقبيحات عقلى قابل تخصيص نيست146
ـ موردهاى بيرون از حكم ربا147
ـ دادوستدهاى بانكى149

دگرگونى قيمتها در عصر تشريع153

ـ در جستجوى كدام تورّم156
ـ طول زمان مورد بررسى158
ـ جريان پولى عصر تشريع158
ـ چگونگى دادوستد و تجارت در صدر اسلام158
ـ پول رايج در صدر اسلام160
ـ چگونگى به كارگيرى پول در عصر تشريع161
ـ وزن سكه ها163
ـ دگرگونيهاى حجم پول164
1. دگرگونيهاى پولى داخلى164
الف. ضرب سكه هاى پس از ظهور اسلام164
ب. شكستن مسكوك در هم و دينار166
2. دگرگونيهاى حجم پول ناشى از جنگها و كشوركشاييها166
ـ نظام پولى صدر اسلام167
1. نظام دو فلزى بدون رابطه مشخص قانونى167
2. نظام دو فلزى با رابطه مشخص قانونى167
الف. رابطه وزنى ثابت و قانونى169
ب. رابطه وزنى غير ثابت169
ج. رابطه قيمتى ثابت بين درهم و دينار169
د. رابطه قيمتى غرثابت و آزاد بين درهم و دينار172
ـ دگرگونى قيمتها در عصر تشريع178
ـ دليلهاى گروه نخست178
ـ نقد و بررسى كلى 181
ـ دليلهاى گروه دوم183
ـ شرحى درباره واژه (مال)189
ـ قحطى و خشكسالى192
ـ جمع بندى و نتيجه گيرى200
ـ بررسى حكم جبران كاهش ارزش پول205

عرف از ديدگاه امام خمينى/215

ـ پيشينه و تاريخچه عرف/215
ـ تعريف عرف/216
ـ اركان عرف/219
ـ حجت بودن عرف/221
الف: حجت بودن ذاتى عرف/221
ب: عقل/222
ج:امضاء/222
1. باز نداشتن (عدم ردع)/222
2. ثابت نشدن بازدارى/222
3. سكوت/223
ـ دليلهاى حجت بودن عرف/227
1. علم معصوم(ع)/227
2. حفظ نظام و پرهيز از هم گستگى آن/227
3. يگانگى روش شارع و عرف/228
ـ دقت عرفى, تسامح عرفى/228
ـ عرف و اجتهاد/233
ـ كاربرد عرف/235
1. كشف حكم/235
2. بازشناخت, شناسايى و پيراستن موضوع حكم/225
3. بازشناخت مفاهيم و معانى واژگان و كشف مقصود گوينده/236
ـ بازنمون(تعيين) مصداقها و برابرسازى موضوعها و مفهومها, بر مصداقها/237
ـ دگرگونى عرف/239
ـ كاستيهاى عرف/340
ـ ناسازگارى عرف و دليل شرع/241

قاعده اجماع در نگاه امام خمينى/ 245

ـ 1. توثيق/245
ـ 2. تعديل/247
ـ 3. تزكيه/248
ـ فرق توثيق و مدح/249
ـ راه شناخت راوى ثقه/251
ـ فهرست اسامى فقيهان از اصحاب امام صادق(ع)/255
ـ فهرست اسامى فقيهان از اصحاب امام كاظم و امام رضا(ع)/255
ـ شمار اصحاب اجماع/256
ـ وجه حجت بودن اجماع/258
ـ معناى قاعده/261
ـ ديدگاه ها/261
ـ دليلهاى ديدگاه نخست(ثقه بودن راويان)/263
ـ دليلهاى قول دوم(راست بودن روايتها)/265
ـ مراد از قاعده در نظر امام خمينى/268
ـ مراد از قاعده در عبارت كشى/271
ـ مهم ترين پاسخ به ديدگاه توسعه در قاعده اجماع/277
ـ بررسى قرينه ها و نشانه هاى تاييد كننده قانون اجماع/285
ـ پاسخ به پرسشى مهم/293
ـ وجه جمع چيست؟/296

اصول اربعمائه يا نخستين مرحله/304

ـ فقه شيعه/304
ـ تعريف اصل/306
ـ تفاوت اصل با كتاب, مصنّف, نوادر و جامع/310
ـ اعتبار و ارزش اصول/315
ـ تعداد اصول/317
ـ تاريخ نگارش اصول/319
ـ سرنوشت اصول/324
ـ آشنايى با برخى از گردآورندگان صاحبان اصول/326

اصطلاح شناسى در كتابهاى فقهى/332

ـ شرح اصطلاحات/335
ـ شيخان, شيخين/335
ـ الصدوقان, الصدوقين/335
ـ القديمان, القديمين/336
ـ المتقدمين, المتقدمون/337
ـ المتاخرون, المتاخرين/341
ـ متأخرى المتأخرين/346
ـ الطبقة الاولى, الطبقة الثانية و الطبقة الثالثة/349
ـ ابنا سعيد/349
ـ المحقق يا المحقق الاول/350
ـ المحقق الثانى/350
ـ الثلاثه/350
ـ اتباع الثلاثة/351
ـ المفيد و تلميذه/352
ـ المحقق و تلميذه/352
ـ المتاخر/352
ـ السيدان/352
ـ فاضلان/353
ـ الشيخ و اتباعه/353
ـ المحقق و الشهيد الثانيان/354
ـ الاربعة/354
ـ سيد بن طاووس/354
ـ سيد سند/355
ـ كاشف الرموز. كاشف الغطاء و كاشف اللثام/355
ـ العامليّين/355
ـ اللمعتين/356
ـ الاخوند/356
ـ المصنف/356
ـ الخمسه/3456
ـ ثقة الاسلام/357
ـ القاضى/357
ـ تقى/357
ـ الشامّيين/357
ـ الحلّى/357
ـ حليتين/357
ـ الحليّين/358
ـ العلامة/358
ـ الحلبيين/358
ـ الحلبيين الثلاثه/358
ـ الشاميّين الخمسة/358
ـ الحليين السنته/358
ـ شيخ/363
ـ العجلّى/363
ـ السعيد/364
ـ علم الهدى/364
ـ الشريف/365
ـ الشهيد/365
ـ الحسن/365
ـ الفقيه/365
ـ فقيهين/366
ـ ابنابابويه/366
ـ ابن بابويه/366
ـ الشيخ فى كتابى الفروع/366
ـ الشيخ فى كتابى الخلاف/366
ـ كتابى القاضى/366
ـ الشيخ فى كتابى الاخبار/366
ـ صاحب رياض و رياض/367
ـ صاحب الكفاية/367
ـ المشايخ الثلاثه/368
ـ الحليين الاربعه/369
ـ الاردبيلى و اتباعه/369
ـ الاخباريون, الاخباريين/370
ـ الاصوليون, المجتهدون/370

تشكيل دولت صفويان/375

ـ شاه اسماعيل اول/375
ـ طهماسب… بازسازى مشروعيت/383
الف: از منظر ميراث سياسى شيعى/384
ب: از منظر نهادهاى دينى/391
ـ مشروعيت قدرت سياسى/392
ـ جلوه هاى نيابت فقيه از امام معصوم(ع)/395
1. نماز جمعه/395
2. خراج/397
ـ عالمان نماد دين و سياست/403
ـ شاه و فقيه … مشروعيت و شايستگيها/407
ـ بحرين در عهد صفويان/409
ـ اخباريگرى, صوفى گرى و صفويه/414