( 189 )

كتابخانه حوزه

كتابخانه حوزه باانگيزه آشنائى خوانندگان مجله با كتابهاى جديد تنظيم مى شود و سعى بر آن است كه با نگاهى گذرا نمائى از محتوى كتاب عرضه شود تا خوانندگان از چگونگى كتابها آگاه شوند اما از آنروى كه صفحات مجله محدوداست و زياده گوئى را بر نمى تابد ياد كرد ما نيز تمام كتابهاى منتشره را شامل نخواهد بود.

المنير فهرس كتاب الغدير

سيداديب مكاوى بنياد بعثت تهران 1409 قطع وزيرى 624 صفحه 2500 ريال .

[ الغدير] اثر گرانقدر و جاودانه مرزبان بزرگ[ حماسه جاويد] [كتابى نه چون ديگر كتابها] [ دريايى خيزابه گرفته] [ آبشخوارى گوارا و دايره المعارفى طرفه و نادر] [ دريائى موج خيز] و بالاخره [كتاب دهشت آفرين] است براساس[ كوشش علمى بى نظير] (حماسه غدير.186) و آكنده از حقايق و معارف تاريخى روائى ادبى عقيدتى و ... الغدير و ...الغدير راستى را دريائى است ناپيدا كرانه و دايره المعارفى است[ كه هر مسلمانى بايد آن را بدست آورد] و با حقايق نهفته در آن جان نشته را سيراب سازد.ابعاد عظيم[ الغدير] تمام شاخه هاى معرفت اسلامى را در نورديده و مجموعه مجلدات آن دايره المعارفى است سرشاراز مسائل علمى اسلامى : در تاريخ كلام حديث درايه رجال تفسير تاريخ نزول كتابشناسى تاريخ ادبيات غدير نقد و بررسى تصحيح و مرزبانى بر جريانهاى پژوهشى معاصر. دست يافتن به اين همه مطالب و معارف در آن فهرستى فنى و كارآمد لازم داشت تا جستجوگران را به مقصود رهنمود باشد. خوشبختانه اينك اين كارارزشمند فرهنگى و كليدى به

( 190 )

پايمردى آقاى اديب مكاوى و بااشراف و نظارت آقاى سيد ضياءالدين عسكرى انجام شده و با همت بخش فرهنگى[ بنياد بعثت] نشر يافته است .

عناوين فهرست شده بدينقراراست : موضوعات براساس ترتيب صفحات و ترتيب حروف آيات قرآن احاديث قافيه هاى اشعار قبائل ملل نحل روزها و حادثه ها شهرها مكانها كتابهاى ياد شده در متن كتاب واعلام مولفان محققان مصححان راويان و شاعران .

[ المنير] فهرستى است سودمند و كارآمد و تلاش پديد آورندگان آن مشكور و ستودنى . لازم است يادآورى كنيم كه سالها پيش نيز فهرستى با عنوان[ على ضفاف الغدير] سامان يافت . طرح اين فهرست در دو جلد و جلداول آن شامل فهرست : موضوعات واعلام در يك جلد به 1403 منتشر شد و جلد دوم آن كه شامل فهرست آيات احاديث امثال و ... خواهد بود هنوز منتشر نشده است .

رجال النجاشى

احمد بن على نجاشى تحقيق : محمد جواد نائينى دو جلد دارالاضواء بيروت نشر در ايران : موسسه الامام الصادق[ ع] قم 1409 قطع وزيرى 502+508 صفحه 4500 ريال .

در عصرها و ميان نسل ها در شهرها و آباديها مدار كار عالمان و محققان بوده است. (مستدرك الوسائل ج 3.501) ما بيشتر ازاين اثر گرانقدر به اجمال سخن گفته ايم (شماره 12.65) واز چاپها و كارهاى انجام شده درباره آن و كارهاى در دست انجام ياد كرده ايم و در مقامى ديگر چاپى تحقيقى از آن را معرفى كرده ايم (19.174) محقق محترم كتاب را براساس دو نسخه تحقيق و تصحيح كرده و در پانوشتهاى مفصل و سودمند خود تمام اعلام و راويان متن را شناسائى نموده و جايگاه ياد كرد آنان را دراين كتاب و ديگر آثار رجالى نشان داده و به موقعيت آنان در دانش رجال و سلسله راويان اشاره كرده است . توضيحاتى نيز در مبهمات متن آورده وامكان و بلاد را توضيح داده است . در پايان هر جلد فهرستهاى بسيار سودمند و كارآمد مانند: فهرست آيات احاديث رجال ياد شده در كتاب رجالى كه مولف درباره آنها نوشته است (ثقه ثقه ) رحال توثيق شده در كتاب رجال توثيق شده در ضمن ياد كرد رجال ديگر رجال موثقى كه شرح آنها دراين كتاب نيامده ولى توثيق شده اند ضعفاى ياد شده در كتاب و ...

افزون براينها كتاب مقدمه اى دارداز آقاى سبحانى كه در آن از تطور نگارش آثار رجالى سخن رفته است و مقدمه اى مفصل و سودمنداز محقق كتاب كه در آن از مولف خاندان وى امتياز كتاب وى طرق مولف به كتابهاى ياد شده مشايخ مولف تبيين اصطلاحات بكار گرفته شده از سوى مولف وثاقت مشايخ وى شاگردان و راويان ازاو و ... سخن رفته است .

پانوشتها و فهرستهاى محقق محترم كه بى گمان در سامان بخشيدن به آنها رنجى گران متحمل شده اند در سودمندى و كارآمدى كتاب جايگاه بلندى دارد. حروفچينى صحافى و تجليد كتاب نيز تميز و ستودنى است .

( 191 )

الواقفيه دراسه تحليليه ج 1

رياض محمد حبيب الناصرى كنگره جهانى حضرت راض[ ع] مشهد 1049 قطع وزيرى 623 صفحه 1700 ريال .

جريان شناسى تحليلى نحله ها و مذهبها در فرهنگ اسلامى از جمله مباحث سودمند و كارآمدى است كه نقش عظيم آن در ترسيم دقيق اوضاع فرهنگى سياسى دوران امامت امامان[ ع] از يكسو و در شناخت راويان و چگونگى صدور روايات وانگيزه هاى پيدايش جريانها و موضوع درست در مقابل آنها انكار ناشدنى است . حوزه اين تحقيق و بررسى بگونه اى دقيق از صدراسلام است تا سده هاى واپسين دستهاى آلوده و تحريفگر در قالبهاى مختلف و به انگيزه هاى گونه گون نقش بسيار حساسى در آلوده سازى متون مذهبى داشته اند كه بازشناسى آنها فقط با بررسيهاى بنيادين نحله ها مذهبها گرايشها وانگيزه هاى گوناگون پديد آورندگان و گروندگان آنها ميسر خواهد بود. فقيد متفكر و عالم ژرف انديش مرحوم آيه الله شهيد دكتر محمدحسين بهشتى در ضمن مقاله اى بيدارگر و ارزشمند با عنوان[ طرح كوشش تازه در راه شناخت تحقيقى اسلام] و در بخش مربوط به[ سنت] از جمله نوشته اند:

[در سنت چه حديث و چه گزارش تاريخيش دستهاى تحريف كننده فراوانى وجود داشته است . عده زيادى از صاحبان آراء وافكار غيراسلامى يا ضداسلامى درادوار مختلف كوشيده اند با جعل حديث يا گزارش تاريخى آراء وافكار غيراسلامى يا ضداسلامى خود را به نام اسلام جا بزنند...

دراحاديث شيعه نيز بر جهات مزبور جهات ياد شده در مقاله به تاثيرات مختلف نهضتهاى علويان مذاهب غيراسلامى و ضداسلامى كه به خود نقاب تشيع زده بودند بايد توجه شود].

حوزه شماره 15.51 بارى پى گيرى اين جريان در شناخت منابع فرهنگ اسلامى بسيار موثر است .از جمله جريانهاى مهم و تعيين كننده در تاريخ تشيع جريان واقفيان است كه آثار تخريبى و تباهگرى از خود بر جاى نهاد. همينجا بايداز تعليم تحريف ستيزامامان[ ع] و عالمان راستين شيعه ياد كرد كه به پيروى از رهبران بزرگشان تاريكى و فتنه را بر نمى تابيدند و به تفسير حقيقت دست مى يازيدند.

بگذريم ... كتاب ياد شده نقد و بررسى و تحليلى است مستند و دراز دامن درباره واقفيان و چگونگى بروز و ظهور آنها انگيزه هاى پيدايش و چگونگى شكل گيرى و رشد و گسترش افكار آنها در جامعه اسلامى . كتاب در دو جلد سامان يافته است . برخى از مطالبى كه دراين جلد عرضه شده است بدينقراراست

اقسام وقف معنا و مقصوداز آن واقفيه در تاريخ اسلام انگيزه ها و زمينه هاى وقف شيوه هاى برخوردامامان[ ع] با وافقيان روايات واقفيان ياد كرد واقفيان در رجال طوسى نجاشى كشى و كتابهائى كه نقد و ردانديشه هاى واقفيان نگاشته شده است آثارى كه درياى از ديدگاههاى آنها نوشته شده است نقش واقفيان در تحريف و تبديل مذهب جعل احاديث نشرانديشه غلو واقفيانى كه از موضوع خود برگشتند و ...

مولف در سامان دادن به اين اثر رنج گرانى را متحمل شده است اما تا چه اندازه به مقصود راه يافته است مطلبى است كه خواننده داورى خواهد كرد. آنچه در معرفى اين اثر سودمند گفتنى است انتخاب شايسته مولف در تحقيق و بررسى است . عالمان و محققان كه در رجال و شناخت دقيق تاريخ اسلامى ديدگاهى بنيادين دارند بايداز نقد

( 192 )

و بررسى و راهنمائى مولف دريغ نورزند. آنان كه شايستگى دست يازديدن به اين مباحث را دارند بايد كمر همت بربندند واز نتايج كاوشهاى خود ديگران را بهره مند سازند.

سيره علوى

محمدباقر بهبودى تهران 1368 قطع وزيرى 224 صفحه 700 ريال .

اين كتاب كه به انگيزه بررسى سيره على[ ع] برشته تحرير درآمده است با نگاهى گذرا به حوادث آسانه رحلت رسول اكرم[ ص] آغاز مى شود و آنگاه با بررسى[ ماجراى سقيفه] ادامه مى يابد.

دراين فصل مولف محترم به نكات سودمندى تنبه داده اند .[واكنش على ابن ابى طالب] [ جو حاكم] [ فدك و حقوق مالى] فصلهاى بعدى كتاب را تشكيل داده اند.

موضع على[ ع] در مقابل شيخين نقد و بررسى و چگونگى شوراى شش نفره برخورد على[ ع] با خليفه سوم و ماجراى شورشيان عليه وى مباحثى است كه درفصلهاى بعد آمده است خلافت على[ ع] درمقابل جريانها مخالف و تحليل زمينه ها نبردهاى سه گانه امام[ ع] و روند و بازتاب جنگها و بالاخره سستيها و ناشكيبائى هاى سپاه على[ ع] سقوط مصر غارتها و دستبردهاى معاويه و بالاخره شهادت على[ ع] فرجام بخش كتابند.

مولف محقق كتاب با نگرشى هوشمندانه بااتكاء واستناد به منابع كهن مباحث كتاب را سامان داده است و مجموعه مباحث آن از تحليل و نقد شايسته ئى برخورداراست .

الاسس المنطلقيه للاستقراء فى ضوء دراسه الدكتور سروش

السيد عمارابورغيف مجمع الفكرالاسلامى قم 1409 قطع وزيرى 172 صفحه 600 ريال .

كتاب ياد شده كه بگفته يكى از محققان :[ حاوى بديع ترين انديشه ها وابتكارات فلسفى شهيد آيه الله سيدمحمد باقرصدر واز شيرين ترين ثمرات ذهن وقاد و جستجوگر و مبدع اوست] در پى آن است كه مشكل عقيم بودن استقراء را كه از مسائل بسيار كهن منطق بوده است حل كند. مرحوم صدر با تكيه بر ديدگاه نوى به بازگشائى اين مشكل همت مى گمارد و در پرتو آن انبوهى از مسائل منطقى و روش شناختى را به نقد و بررسى مى كشد. آقاى دكتر عبدالكريم سروش مقاله مفصلى پرداخته اند در نقد وارزيابى اين كتاب و محتوى آن (نشر دانش سال 1362 شماره سوم تفرج صنع . 426) آقاى سيدعمارابورغيف كه از شاگردان و آشنايان به تفكر مرحوم صدر هستند نقد ياد شده راابتداء به عربى ترجمه نموده و آنگاه به نقد و بررسى و داورى بين آن و مطالب مرحوم صدر همت گماشته اند

احسن التراجم لاصحاب الامام موسى الكاظم[ ع] ج 1.

عبدالحسين شبسترى كنگره جهانى حضرت رضا[ ع] مشهد 1409 قطع وزيرى 470 صفحه 1700 ريال .

كتاب تحقيقى است مفصل در بازيابى و بازشناسى اصحاب حضرت موسى ابن جعفر[ ع] . مولف دراين كتاب تمام كسانى را كه ازامام[ ع]

( 193 )

بطور مستقيم روايت كرده (مشافهه و يا مكاتبه ) و يا به محضر آن بزرگوار شرفياب شده اند ياد كرده است . درانتساب دقيق اين كسان بعنوان راوى و يا صحابه به امام[ ع] مولف به هر آنچه با عنوان[ ابوالحسن] يافته اعتماد نكرده است بلكه سعى وى بر آن بوده است كه بگونه اى مثلا با عنوان ابى الحسن الاول ابوابراهيم الماضى الصالح والعبدالصالح اين انتساب قطعى شود.

رجال دراين كتاب براساس حروف الفباء تنظيم گرديده و مولف پس از ياد كرد فرد و چگونگى ارتباط وى باامام و توضيحاتى درباره شخصيت وى تمام منابع موجود درباره وى را عرضه كرده واين منابع را نيز براساس حروف ترتيب داده است و توضيحات اضافى منابع را درباره وى ياد كرده است .

مولف محترم و سختكوش تلاش عظيمى را بكار بسته است تا به منابع بسيارى از رجال دست يابد و براى اطلاع رسانى به خوانندگان و پژوهندگان منابع شرح حال راويان را بگسترد. جلداول كه اينك نشر يافته است تا پايان حرف[ ع] است و جلد دوم بقيه راويان و صحابه امام را به ضميمه فهرستهاى فنى متضمن خواهد بود.

توفيق مولف محقق را در تكميل اين اثر و سامان بخشيدن به آثارى ازاين دست از خداوند خواستاريم .

مسائل على ابن جعفر[ ع]

تحقيق جمع موسسه آل البيت لاحياءالتراث نشر: كنگره جهانى حضرت رضا[ ع] مشهد 1409 قطع وزيرى 460 صفحه 1700 ريال .

در ميان اصحاب ياران و معاصران ائمه[ ع] بودند كسانى كه پروانه وار گرد شمع وجود آن بزرگواران مى چرخيدند واز آبخشور ذلال انديشه هاى آن عزيزان سيراب مى شدند. بسيارى ازاينان مجموعه آنچه را سوال مى كردند و پاسخ مى يافتند تدوين مى كردند تاافزون بر بهره مندى خود نسلها و عصرها راازاين تابشهاى فروزان فروغى بخشند. [مسائل على ابن جعفر]ازاين جمله آثاراست كه شامل مجموعه سوالها و پاسخهاى فرزند بزرگوارامام صادق[ ع] اباالحسن على ابن جعفر از برادر بزرگوارش امام هفتم[ ع] است . آنچه بااين عنوان از آن عالم گرانقدر مانده است كتابى است مدون و آثارى است پراكنده شده دراينجا و آنجاى مجامع روائى كه اينك متن آنچه مدون است و در كتاب [قرب الاسناد] پيشتر نشر يافته بود براساس سه نسخه مقابله و تصحيح شده و آنچه در منابع و مصادر ديگر پراكنده بود گردآورى و تنظيم شده است .

در تحقيق متن افزون بر تحقيق نص و توضيح برخى از مبهمات دراسناد والفاظ منابعى را نيز كه ازاين كتاب نقل كرده اند نشان داده اند. در مورد مستدركات نيز افزون بر آنچه ياد شد منابع نقل را آورده اند.

در پايان فهرستهاى فنى و بسيار سودمند كتاب قرار گرفته است . كتاب مقدمه اى نيز دارد سودمند و دراز دامن به قلم آقاى سيد محمدرضا حسينى كه در فصل اول آن از على ابن جعفر[ ع] عقيده وى ارتباط آن بزرگوار باامام هفتم امام هشتم وامام نهم[ ع] هجرت وى و نيز مدفن مطهرش سخن رفته است . در فصل دوم آن از جايگاه رجالى وى وثاقت مشايخ راويان او از كتاب واهميت آن و نيز طرق منتهى به كتاب بحث شده است .

تحقيق و تصحيح كتاب دقيق است . حروفچينى تجليد وامور ظاهرى آن نيز چشم نواز و ستودنى است .

( 194 )

رسائل المحقق الكركى در دو جلد

جمع و تحقيق : محمد حسون منشورات مكتبه آيه الله العظمى النجفى المرعشى قم 1409 قطع وزيرى 356+328 صفحه 3600 ريال

مرحوم آيه الله شيخ على بن حسين مشهور به محقق كركى و محقق ثانى افزون بر كتاب گرانقدرش [جامع المقاصد] در شرح قواعد علامه رساله هاى كوتاه و بلندى نيز در مباحث فقهى نگاشته است كه ازاتقان واستحكام مبانى و جزالت و عذوبت تعببير و گزينش واختصار شايسته و شگفتى برخور دارند.

شماراين رساله ها بسياراست كه اينك 29 رساله از آن مجموعها به همت آقاى محمد حسون جمع آورى شده و با تحقيق و تعليق در دو جلد منتشر شده است . جلداول شامل 6 رساله است:[ رساله النجميه] كه در آغاز بحثى دارد فشرده دراصول پنجگانه و آنگاه مباحث فقهى است شامل مباحث طهارت و طلوه.[ رساله الجعفريه] در تبيين نمازهاى واجب و مستحب.[ رساله صلاه الجمعه] نوشته اى است دقيق در جواز نماز جمعه در زمان غيبت واختصاص اقامه آن به حضور فقيه .[ رساله صيغ العقود] و ... جلد دوم شامل 22 رساله است از جمله:[ رساله فى العداله] [ رساله فى التقيه] [ رساله فى سماع الدعوى] و ... محقق محترم افزون بر تحقيق و تصحيح متن و گزينش و تثبيت صحيح و يااصح از نسخه ها و نگارش مقدمه اى سودمند در شرح حال مولف و توضيح و تبيين محتواى رساله ها در پانوشتها آيات واحاديث را تخريج كرده اقوال فقهى را به منابع اوليه ارجاع داده برخى از واژه هاى نامانوس را شرح كرده است و در پايان نيز فهرستهاى فنى كتاب آمده است : فهرست آيات روايات احاديث اعلام اشعار امكان و ...

كنيه ازلى نقد دواثراز دكتر رضا براهنى

ابراهيم حسن بيگى انتشارات برگ تهران 1367 قطع رقعى 127 صفحه 320 ريال .

اسلام زدائى از صحنه زندگى و صفحه ذهن مسلمانان حركت مرئى و نامرئى شياطين و مستكبران قسم خورده اسلام است كه سالهاى سال است در قالبهاى گونه گون دراينجا و آنجاى[ اقاليم قبله] در جريان است . ابعاد فرهنگى آن در زمينه هاى : تاريخ تحقيقات به اصطلاح اسلام شناسى پژوهشهاى قرآنى مستشرقان و در واقع فانوس كشان استعمار و نامرئى تر و موثرتراز همه در قالب هنر درابعاد مختلف آن جارى و سارى است .

اينك نيز كه ده سال ازانقلاب بت نگون كن اسلامى امت مسلمان ايران مى گذرد.اين قصه پر غصه همچنان ادامه دارد و همت بلند بيداردلان نستوه و آگاه رااز يكسوى براى پديد آوردن آثارى بلند درابعاد مختلف عرصه هاى فرهنگى واز سوى ديگر در نقد و تحليل دقيق وارائه چهره مرموز و شيطنت آميزاين جريان مى طلبد. كتاب ياد شده بااين انگيزه و جهت گيرى به نقد و بررسى دواثراز دكتر براهنى پرداخته است .

مولف با دقت و ظرافت مولف با دقت و ظرافت شايسته اى به نكات قابل توجهى دراين دواثرانگشت نهاده و كنيه سينه سوز جناب براهنى را عليه اسلام كه وى همگانانش آن را هماره سد نفوذ ناپذيرافكار مترقيانه !!! خويش مى دانسته اند نشان داده است . سوز دينى و حميت مكتبى آقاى حسن بيگى ستودنى است و همت بلندانتشارات برگ كه به نشر آثارادبى مسلمانان متعهد همت گماشته است مشكوراست . ما توفيق اين

( 195 )

عزيزان را در دست يافتن به اهداف ياد شده از خداوند خواستاريم .

حقوق زندانيان و علم زندانها

تاج زمان دانش انتشارات دانشگاه تهران 1368 قطع وزيرى 432 صفحه 1400 ريال .

كتاب با تعريف[ علم زندانها و حقوق زندانيان] مى آغازد و با تبيين ارتباط آن با حقوق جزا و جرم شناسى ادامه مى يابد. تاريخچه تحول مجازاتها فصل بعدى كتاب است . در فصل سوم و چهارم و تحولات كيفرى و مكاتب مختلف آن بررسى شده است . تاريخچه حقوق كيفرى درايران اصول كلى هدف از مجازاتها انواع مجازاتها اقدامات امنيتى واقسام آن كادر تربيتى و آموزشى عملى و حرفه اى وامور اجتماعى زندانها انتخاب محل زندان و چگونگى ساختمان آن تفكيك و طبقه بندى زندانيان و ...از جمله مباحث كتاب است .

مولف كتاب را براساس تجربيات سالها تدريس در دانشكده حقوق و علوم سياسى دانشگاه تهران و ... نگاشته است . مجموعه مباحث آن بر پايه حقوق زندانيان در ايران و فرانسه نقد و بررسى شده است . و در ضمن فصلى بسيار كوتاه و نارسااز تاريخچه تحول زندانها دراسلام واصول كلى حقوق جزاى اسلامى سخن گفته است .

بهرحال كتاب از جمله آثار مفيد حقوقى و شايان دقت و مطالعه است . براى پژوهشگران در حقوق اسلامى راهنماى خوبى خواهد بود كه براين پايه پژوهش خود را بنا نهند و با كنكاش در منابع اسلامى اين بحث را تدوين كنند.از جمله بحثهائى كه در حاكميت و حكومت اسلامى بلحاظ فقهى و حقوقى همت نستوهان را مى طلبد همين بحث است .

دراين باب گاه بحثهائى انجام گرفته ولى اندك است و بعضا نارسا. از جمله بحثهاى سودمند دراين مبحث مى توان از كتاب سودمند[ احكام السجون] دكتراحمد وائلى و ترجمه آن بااضافات با عنوان[ احكام زندان دراسلام] و نيزاز بحث گرانقدر وارزشمند كتاب بى نظير[ دراسات فى ولايه الفقيه]... ج 2.534 - 421 با عنوان[ احكام السجون و آدابها] نام برد. آقاى نجم الدين طبسى نيز با تتبعى وسيع و پژوهشى ستودنى كتابى سامان داده اند با عنوان[ مواردالسجون فى السنه النبويه و فتاوى الفقها].اين كتاب كه در دو قسمت نگاشته شده است قسمت اول آن موارد زندان دراسلام و قسمت دوم آن احكام زندانهاست .

تمام اين بحث بااتكاء به منابع فريقين و نقد و تحليل فتاوى و فقيهان و مذاهب اسلامى است اين كتاب از جمله بهترين و گسترده ترين مواد لازم را براى پژوهش همراه دارد كه اميداست بزودى نشر يابد.

مسند محمد بن قيس البجلى

تحقيق و تدوين : بشير محمدى مازندرانى مركز جهانى علوم اسلامى قم 1409 قطع وزيرى 145 صفحه 50 تومان .

محمد بن قيس بجلى از ياران و شاگردان با فضيلت حضرت باقر و صادق[ ع] واز راويان[ ثقه] سلسله راويان احاديث شيعه است . وى كتابى داشته با عنوان كتاب قضايااميرالمومنين[ ع] و نيز رواياتى از امام صادق وامام باقر[ ع] در مجموعه اى كه از جمله[ اصول] معروف است . اصل مدون اين آثار در دست نيست اما بسيارى از روايات آنها در لابلاى متون حديثى پراكنده است . آقاى بشيرى همت كرده اند و اين

( 196 )

مجموعه را گرد آورده و با عنوان ياد شده منتشر ساخته اند. مولف روايات را براساس كتب فقهى تنظيم كرده و در پانوشتها منابع روايات را بدقت آورده است وافزونن براينها مقدمه اى نگاشته و در ضمن آن از جايگاه رجالى محمد بن قيس وانگيزه تحقيق و تدوين كتاب سخن گفته است .

يادآورى مى كنيم كه گردآورى روايات راويان كارى است سودمند و كارآمد و در نقد و تحليل روايتها و شخصيت راوى نقشى انكار ناشدنى دارد.اميداست مولف محترم به جمع تدوين مسانيد ديگر راويان نيز همت گمارد.

شرعه التسميه حول حرمه التسميه

سيدمحمد باقر داماد مشهور به ميرداماد اعداد رضااستادى مهديه ميرداماد اصفهان 1409 قطع وزيرى 155 صفحه 600 ريال .

از جمله مباحث مربوط به حضرت مهدى[ عج] كه در دهها روايت مطرح شده و محققان و پژوهشگران در چگونگى آن آثارى سامان داده اند مساله حرمت يا كراهت و يا جواز تصريح به اسم و كنيه اصلى آن بزرگوار در زمان غيبت است .از جمله آثار فيلسوف رجالى و فقيه بزرگوار مرحوم ميرداماد كتابى است با عنوان ياد شده كه در ضمن آن اين مساله را به نقد و بررسى گرفته است . مرحوم محقق اين رساله را در پاسخ سوال برخى از جستجوگران نگاشته و در سرآغاز تصريح به عدم جوازياد كرد صريح نام و كنيه آن حضرت نموده است و آنگاه روايات مساله را آورده و به نقد و بررسى آنها پرداخته است . كتاب مرحوم ميرداماد افزون بر تنقيح و تبيين اين مساله آكنده است از فوائد رجالى ادبى و ... كتاب براساس چهار نسخه به دقت تصحيح شده و در پانوشتها افزون بر ضبط اختلاف نسخه ها توضيحاتى درباره روايات كه غالبااز مولف نقل شده آورده شده است . كتاب مقدمه اى نيز دارد كه در ضمن آن از نسخه هاى كتاب چگونگى تصحيح كتاب هاى موضوع سخن گفته شده است و نيز اشاره اى دارد به مولف كتاب و آثار چاپد شده وى . تصحيح و تحقيق چاپ و حروفچينى كتاب تميز و قابل ستايش است .

الالهيات على هدى الكتاب والسنه والعقل

حسن عاملى مركز جهانى علوم اسلامى قم 1409 قطع وزيرى 2200 ريال .

پيراستن بحثهاى كهن و ناسودمند[ كلام] وافزون مباحث كارآمد و جديد به مجموعه بحثهاى آن از جمله تلاشهاى ضرورى وارزشمندى است كه بار سنگين آن بدوش محققان وانديشه وران است كه آگاهى از جاريهاى زمان و آشنائى به متون مذهبى و برخوردارى ازاستدلال و تفكراستوار را درهم آميخته اند. بهرحال آنچه اينك معرفى مى شود تقرير و تحرير مجموعه بحثها و درسهاى دانشمند معظم جناب آقاى سبحانى است كه به انگيزه پيرايش علم كلام از برخى مباحث ناسودمند و تدوين مباحث لازم و تعميق و تدقيق در شيوه بحث واستنتاج تدريس و تاليف شده است . كتاب با مقدمه اى از آقاى سبحانى در ضرورت بحثهاى كلامى و لزوم تنقيح و تحرير مباحث آن و ويژگيهاى اين كتاب مى آغازد و آنگاه با مباحث فصل اول : حقيقت دين ريشه هاى فطرى آن و نقش آن در زندگى انسان ادامه مى يابد. در فصل دوم راههاى شناخت خداوند را به بررسى گذاشته است . در فصل سوم، از صفات واسماء خداوند سخن رفته است . بحث از قضاء و قدر بداء و ديدگاههاى

( 197 )

مختلف درباره آن در فصل چهارم و پنجم نقد و بررسى شده است . در فصل ششم مبحث مهم دقيق عدل الهى وافعال العباد و در پى آن مساله جبر واختيار و ريشه هاى تاريخى آن در مكاتب گونه گون بگونه اى دقيق و سودمند به بحث و بررسى گرفته شده است .

اين فصل از فصول قابل توجه و كارآمد كتاب است و مباحث آن از ريشه يابى دقيقى برخورداراست . در پايان اين بحث به تبيين معناى دقيق سعادت و شقاوت پرداخته اند و در نهايت از مبحث هدايت و چگونگى آن سخن رانده اند. كتاب جلد دومى نيز خواهد داشت مشتمل بر مباحث : نبوت عامه و خاصه وصايت و خلافت معاد و حشر. ما توفيق مولف و مقرر را در سامان بخشيدن به بحثهاى كلامى واعتقادى از خداوند خواستاريم .

فهرست موضوعى تفسير نمونه

تهيه و تنظيم :احمد على بابائى و رضا محمدى . مدرسه الامام اميرالمومنين[ ع] قم 1368 قطع وزيرى 584 صفحه 150 تومان .

[تفسير نمونه] كه اخيرا باانتشار آخرين جلد آن پايان يافت در سالهاى اخير در آشنا ساختن جستجوگران معارف قرآنى سهم بسزائى داشته است . نثر روان مطالب كارآمد سودمند و سهل الوصول آن و توجه مولفان به شبهات و گره هاى ذهنى نسل حاضر از جمله ويژگيها و برجستگيهائى است كه اين تفسير رااز مقبوليت گسترده اى بهره مند ساخته است . مجموعه 27 جلد آن آكنده است از بحثهاى اعتقادى تاريخى اخلاقى اجتماعى فرهنگى و بررسيهاى تازه اى درابعاد مختلف فرهنگ اسلامى كه در صفحات مختلف آن پراكنده است و دستيابى به تمام آن مباحث برخواننده تفسير و جستجوگران معارف اسلامى جز با فهرستى دقيق ميسر نبود.اين فهرست كه اينك فراهم آمده است در برگيرنده موضوعات مطرح شده در تفسيراست . عناوين كلى فهرست عبارت است از:از شناخت و جهانبينى جهانبينى اسلامى انسان در قرآن رفتار مسلمان و چگونگى جامعه اسلامى تاريخ تمدن بررسى اديان و مكاتب علوم اجتماعى علوم تجربى و طبيعى ادبيات و هنرها. در آغاز كتاب فهرست واژه اى عناوين ريزاين عناوين كلى قرار گرفته است .

شناخت و سنجش ماركسيسم

احسان طبرى انتشارات اميركبير تهران 1368 قطع وزيرى 498 صفحه 3000 ريال .

نويسنده كتاب كه از چهره هاى برجسته واز متفكران و نويسندگان مبلغان سختكوش ماركسيسم بود دراين كتاب از پس سالها تاليف و تدريس و تبليغ مبانى و ماركسيسم و شهرت جهانى يافتن بعنوان [تئوريسين ماركسيسم] به نقد و سنجش آن پرداخته و رشته هاى ساليان دراز خود و ديگر همگنانش را پنبه كرده است . تحول فكرى و تطورانديشه طبرى خواندنى آموزنده و تنبه آفرين است .او پس از فراهم آمدن زمينه هاى روى گردانى از ماركسيسم درانديشه اش دراينجا و آنجاى آثارش ترديد و تشكيك درانديشه هاى ماركسيستى خود را آغازيد و بالاخره شكست حزب توده ضربه نهائى را برانديشه طبرى زد و حصارهاى آهنين تقليد و وابستگى ذهنى را فرو پاشيد وانديشه و تفكراو را در عالمى ديگر به پرواز در آورد. طبرى اولين گام در خودافشاگرى و ارائه چهره درست ماركسيسم و حزب توده را با[ كژ راهه] آغاز كرد و با مقالات و مصاحبه هاى ديگر آن را پى گرفت و تكميل نمود.

اين كتاب كه از جمله آخرين آثار طبرى است از

( 198 )

اهميت ويژه اى برخورداراست . طبرى در مقدمه كتاب از جمله نوشته است :

اين كتاب براى شناخت ماركسيسم و منابع واجزاء اين آموزش با وثوق تاريخى و بااستناد به آثار ماركس وانگلس و لينين و برخى ازانديشه وران پيشين يا معاصر آنها نگاشته شده واز اين لحاظ مى توان گفت كه با توجه به ديگر كتب و رسالات نقد ماركسيسم كه به فارسى ترجمه و يا تاليف شده براى خواننده ايرانى متضمن مصالح و مواد تازه ترى است .

كتاب با مقدمه اى سودمند در شناسائى مولف و سير تحول فكرى وى به قلم آقاى عبدالله شهبازى مى آغازد و آنگاه با مقدمه مولف ادامه مى يابد. در فصول بعدى از بنيانگذاران ماركسيسم منابع آن در فلسفه اقتصاد و سوسياليسم سخن رفته است . در فصل چهارم مولف به معرفى معاندان ماركسيسم مى پردازد. در فصلهاى 7 - 5 به اجزاء فلسفى اقتصادى واجتماعى ماركسيسم پرداخته و ضمن نقد و بررسى بنيادين آنها ريشه هاى اين مجموعه را بازكاوى مى كند نگاهى به مهمترين آثار ماركس وانگلس لنين و لينينيسم فصلهاى بعدى كتابند پايان بخش كتاب فهرست توضيحى اعلام مندرجه در كتاب است كه براى آشنائى بااعلام كتاب بسيار سودمنداست .

چهارده روايت (مجموعه مقاله درباره شعر و شخصيت حافظ)

بهاءالدين خرمشاهى كتاب پرواز تهران 1367 نجده + 165 صفحه قطع رقعى 1150 ريال .

آنچه دراين مجموعه آمده است مقالاتى است كه مولف آن به مناسبتهاى مختلف درباره شخصيت و شعر حافظ نگاشته است . مقاله اول به تبيين وجوه عظمت وامتياز حافظ پرداخته است و در مقاله دوم ازاختلاف قراآت قرآن و علم واحاطه اى كه حافظ دراين بخش از علوم قرآنى داشته است سخن رفته است و در مقاله سوم سخن از متشابهات و دو پهلوگوئى هاى غامض حافظ است و در مقاله چهارم گشودن گره بندهاى بيتى ازابيات ديوان حافظ. مقالاتى بعدى هركدام عهده دار شرح و توضيح غزلى از ديوان حافظند و بالاخره در مقاله هفتم واز طنز سخن رفته است . مقاله هشتم با عنوان حق سعدى برگردن حافظ به يادكرد بهره ورى حافظ از سعدى پرداخته است . در مقاله نهم از رونق بازار حافظ شناسى سخن رفته و پاره اى از آثار در ميدان حافظ پژوهى معرفى شده است . بالاخره با دهمين مقاله كه نقدى است بر تصحيحى از ديوان حافظ كتاب پايان يافته است .

مولف كه از حافظ پژوهان برجسته و شايسته است و آثارش را با تحقيق و تدبر وانصاف علمى مى آكند دراين اثر كوچك ولى پربار نيز گوشه هائى از مكتب حافظ را روشن ساخته و حافظ جويان را يارى رسانده است .

كشف الحجب والاستار عن اسماءالكتب والاسفار

سيداعجاز حسين نيشابور كنتورى مكتبه آيه الله العظمى المرعشى النجفى قم 1049 قطع وزيرى 118+657 2200 ريال .

اين كتاب از كتابشناسيهاى كهن وارزشمندى است كه 79 سال پيش در كلكته به چاپ رسيده بود.[ كشف الحجب] از جمله منابع مرحوم علامه تهرانى در[ الذريعه] است . و نيز تمام كتابشناسانى كه پس از وى در اين وادى گام نهاده واثرى سامان داده انداز آن بهره برده اند. كتاب براساس حروف الفباء تنظيم شده است . ياد كرد كتابها يكسان نيست

( 199 )

و گاهى صرفا ياداست و گاهى اندكى توضيح و توصيف را به همراه دارد مولف محترم در ضمن ياد كرد كتابها گاه از مولفان نيز سخن مى گويد و به تولد وفات آنهااشاره مى كند. پايان بخش كتاب فهرست مفصل اعلام رجال واماكن مندرج در كتاب است . مقدمه آن به قلم آيه الله العظمى مرعشى نگاهى است گذرا به مولف واهميت كتاب . همت كتابخانه آيه الله مرعشى ستودنى است كه آن را در هيئتى شايسته و در تعدادى محدود به انگيزه اطلاع رسانى به محققان و مراكز پژوهش منتشر ساخته است .

رياض السالكين فى شرح صحيفه السيدالساجدين[ ع]

سيدعلى خان مدنى تحقيق : سيدمحسن حسينى امينى دفترانتشارات اسلامى قم 1409 قطع وزيرى 2200 ريال .

صحيفه سجاديه كه به[ زبورآل محمد] و[ انجيل اهل بيت] مشهوراست يكى از بزرگترين مهمترين محكم ترين و ژرف ترين منابع فرهنگ اسلامى است . مجموعه آنچه با يك سند و با عنوان[ صحيفه سجاديه] بخشى از دعاهاى سيدالساجدين و زين العابدين را تشكيل مى دهد و به تعبير زيباى عارفان واز جمله بزرگترين و گرانقدرترين عارف معاصر حضرت امام خمينى رضوان الله تعالى عليه از جمله منشاتى است كه به[ قرآن صاعد] نامبردارند. زمزمه هاى زيباترين روح پرستنده اى است كه دراوج رذالت و پلشتى ستمبارگان ديو خوى و تاريكترين روزگار حاكمان جبار چونان مشعلى فروزان در معبر تاريخ نهاده شده تا رهروان مقصداعلى و پويندگان مقصود والا را رهنمود باشد.

[صحيفه] در طول چندين قرن همانند خورشيدى فروزان برانديشه ها تابيده و قلمها و شخصيتهاى بسيارى را متوجه خود ساخته است.[ صحيفه] را عالمان بسيارى شرح كرده اند و متفكران بزرگى حاشيه زده يا بر آن تعليق نگاشته اند. ( الذريعه ج 14.1723)از جمله شرح مهم و گرانقدر و قطعا بى مانند آن شرحى است كه اديب برومند و دانشمند بزرگ علامه سيدعلى خان مدنى نگاشته است .

اين شرح آكنده است از مباحث عقيدتى اخلاقى روائى فلسفى كلامى تاريخى و ...

رياض السالكين از جمله آثارى است كه نه تنها جستجوگران آشنائى با معارف نهفته در صحيفه سجاديه از آن بى نياز نيستند بلكه هيچ پژوهشگر در وادى معارف اسلامى نيز از مراجعه به آن بى نياز نيست .

جاى بسى خرسندى است كه اين اثر گرانمايه سالهاست به وسيله آقاى سيدمحسن حسينى در حال تصحيح و تحقيق است واولين جلد آن توسط[ دفترانتشارات اسلامى] وابسته به[ جامعه مدرسين حوزه علميه قم] نشر يافته است .

محقق كتاب متن آن را براساس سه نسخه با مقابله با چاپ سنگى آن تصحيح كرده است و در پانوشتها افزون بر ضبط دقيق اختلاف نسخه ها مصادر آيات روايات واقوال رااستخراج نموده برخى از واژه هاى مشكل را توضيح داده اند و شرح حال كوتاهى از رجال ياد شده در متن را نيز ارائه داده اند. در مقدمه خود بر كتاب شرح حال از مولف اهميت كتاب نسخه هاى آن و شيوه تحقيق سخن گفته اند.اميداست انتشار مجلدات بعدى اين كتاب گرانقدر ديرى نپايد وانتشار سريع آن جستجوگران چشمه زلال معارف اهل البيت را بهره رساند .

( 200 )

الشجره المباركه فى انساب الطالبيه

محمد بن عمر قرشى طبرستانى معروف به[ فخررازى] تحقيق : سيدمهدى رجائى منشورات مكتبه آيه الله العظمى المرعشى النجفى 1049 قطع وزيرى 392 صفحه .

مولف كتاب رااز ياد كرد فرزندان على[ ع] وادامه نسل آن بزرگوارازاين فرزندان آغاز كرده و درادامه از سلسله انساب طالبيان به اجمال سخن گفته است . دراين كتاب ازائمه معصومين[ ع] ياد شده واز فرزندان واعقاب آن بزرگواران سخن رفته است . محقق محترم در ضمن مقدمه اى كه نگاشته اند يادآورى كرده اند. كه در هيز كنبعى در ضمن آثار فرخرازى ازاين كتاب ياد نشده است (مقدمه .12). لازم به يادآورى است كه كتابى دراين موضوع ولى نه بااين عنوان بلكه با عنوان[ بحرالانساب] از فخررازى در برخى از منابع آمده است ( هديه العارفين ج 2.107 تراثنا سال اول شماره دوم .49) بهرحال اينك[ الشجره المباركه] براساس تنها نسخه موجود آن از كتابخانه سلطان احمد در تركيه با شماره (2677) كه تصويرى از آن در كابخانه آيه الله مرعشى محفوظ است تحقيق و تصحيح شده و منتشر مى شود. محقق محترم متن كتاب را با توجه به آثار همگون آن تحقيق و تصحيح كرده و گاه براى تثبيت و يا تصحيح متن و يا توضيح مواردى از آن پانوشتهائى افزوده اند. فهرستهاى مفصل پايان كتاب سودمند و كارآمد و ستودنى است .افزون براينها محقق محترم مقدمه اى دارد كوتاه كه در ضمن آن از مولف و كتاب و شيوه تصحيح به اجمال سخن گفته است .

سراج الانساب

سيداحمد گيلانى تحقيق : سيدمهدى رجائى منشورات مكتبه آيه الله العظمى النجفى المرعشى قم 1409 قطع وزيرى 230 صفحه 1500 ريال .

كتاب با بيانى در مناقب !! سلاطين صفويه مى آغازد و آنگاه با ياد كرد نسب شاه طهماسب كه به حمزة بن موسى[ ع] مى رسدادامه مى يابد. بدين مناسبت به اجمال در زندگانى امام هفتم[ ع] و شهادت آن بزرگوار مطالبى مى آيد و آنگاه فصل مفصلى است از چگونگى به قدرت رسيدن سلاطين صفويه و جنگها و نبردهاى آنان و يادكردى از حكومت شاه طهماسب و ... پس ازاين مقدمات ياد كرد نسب اميرالمومنين[ ع] آغاز مى شود با ذكر فرزندان آن بزرگوار واعقاب آنان و سادات حسنى و حسينى و سادات ديگرادامه مى يابد و در ضمن اين همه از حالات عالمان و فقيهان واديبان بسيارى از سادات يادى مى شود. محقق كتاب را براساس دو نسخه تحقيق و تصحيح كرده است . در پاورقيها افزون بر ثبت و ضبط نسخه بدلها با تكيه بر مناببع نسبت شناسى توضيح و تصحيحى در مطالب متن روا داشته است . پايان بخش كتاب فهرستهاى فنى روا داشته است . پايان بخش كتاب فهرستهاى فنى آن است . محقق مقدمه اى كوتاه نيز نگاشته است كه در آن از مولف كتاب اهميت آن و شيوه تصحيح به اجمال سخن گفته است .