( 193 )

كتابخانه حوزه

كتابخانه حوزه باانگيزه آشنائى خوانندگان مجله با كتابهاى جديد تنظيم مى شود و سعى بر آن است كه بانگاهى گذرا نمائى از محتوى كتاب عرضه شود تا خوانندگان از چگونگى كتابها آگاه شوند امااز آن روى كه صفحات مجله محدوداست و زياده گوئى را بر نمى تابد يادكرد ما نيز تمامى كتابهاى منتشره را شامل نخواهد بود.

تاريخ تشيع

تاليف رسول جعفريان سازمان تبليغات اسلامى تهران 1368 قطع وزيرى 404 صفحه 1200 ريال :

در فصلهاى بعدى بحث در ضمن عناوينى مانند: حضورامام رضا[ ع] و تشيع درايران مهاجرت سادات به ايران و گسترش تشيع طاهريان و تشيع حكومت علويان در طبرستان صفاريان و تشيع در رى تشيع در بيهق حكومت آل بويه و تشيع

( 194 )

سلجوقيان و تشيع شهرهاى شيعى ايران در قرن پنجم و ششم هجرى مراسم شيعى دراين دو قرن تشيع در طبرستان تشيع و سقوط بغداد به دست مغولان ادامه يافته است .

جريان تشيع در ايران و چگونگى نفوذ و رشد آن دراين سرزمين از ديرباز مورد توجه عالمان و محققان بوده است . توجه به اظهار نظرهاى گوناگون و گاهى غرض آلود دراين زمينه ضرورت پژوهش و سامان بخشيده به آثار و رهگشا سودمندار محسوس تر مى نمايد .[تاريخ تشيع درايران] با توجه به نياز ياد شده پديد آمده و محدوده بحث آن از آغاز تا قرن هفتم هجرى است . كتاب پس از مقدمه اى كوتاه با بحث از[ نفوذ تشيع درايران] مى آغازد. درادامه از دلايل نفوذ تشيع در ميان مردم موالى و چگونگى هاى مربوط به آنان و ... سخن مى رود .[تشيع و قم] فصل بعدى كتاب است كه پس از آن زمينه پيدايش و گسترش تشيع با روى كارآمدن عباسيان به بحث و بررسى نهاده شده است .

مولف از سر تواضع علمى در مقدمه كتاب نگاشته اند :[تهيه كتاب حاضر به دليل وجود مشغله هاى فكرى ديگرى در سطح عالى صورت نگرفته و لذا عيوب و نواقصى در آن حتما وجود دارد]. بااين همه كتاب در نوع خود كم نظير واستناد دقيق مطالب به منابع و تلاش مولف در مستندنويسى وانصاف علمى ستودنى است . جاى پژوهشهائى ازاين دست با دامنه اى گسترده تر وابعادى وسيع تر در ميان تحقيقات اين مرز و بوم جدا خالى است كه بايد بلند همتانى به سامان بخشيدن آن همت گمارند. توفيق مولف را در توين آثارى ازاين دست از خداوند خواهانيم .

كشف الاستار عن وجه الكتب

تاليف آيه الله السيداحمدالحسينى الخوانسارى اعداد موسسه آل البيت الاحياءالتراث 1409 قطع وزيرى .512 صفحه 1700 ريال .

كتابشناسى و فهرست نگارى در مجموعه آثار مدون فرهنگ اسلامى از ديرينه بسيار كهنى برخورداراست . آنچه با عنوان ياد شده معرفى مى گردد يكى ازاين آثار گرانقدر و سودمنداست .[ كشف الاستار] پيشتر از[ الذريعه] تدوين يافته است علامه تهرانى كه در جلد 26الذريعه از آن ياد كرده است از عدم دستيابى به آن تاليف الذريغه تاسف مى خورده است . مرحوم آيه الله بروجردى آن را در نوع خود كم نظير تلقى مى كرده اند.

(نقل از آيه الله سيدمصطفى خوانسارى فرزند مرحوم مولف ). مولف[ ره] در مقامى نوشته اند كه : كتاب در ضبط اسلامى كتب اماميه به ترتيب حرف تهجى نظير كشف الظنون است بااشاره بااسم مولف هر كتاب و وثاقت آن و مشايخ ايشان و...

به هرحال كتاب از جمله آثار سودمند و كارآمد در زمينه كتابشناسى است كه اينك با هيئتى چشم نواز نشر يافته است . ياد كردنى است كه ترتيب الفبائى كتاب چندان دقيق نيست وافزون بر حروف اول غالبا مراعات نشده است . متن كتاب از فوائد رجالى و تاريخى آكنده است . مولف به مناسبت بحثهاى سودمندى را آورده است ازاين روى شايسته بود محققان فهرستى گويااز محتواى كتاب و نيز ترتيب دقيق آن را ارائه مى دادند. در تحقيق كتاب منابع منقولات استخراج و به دقت نشان داده شده است وافزون براين حضرت آيه الله مرعشى مقدمه اى دارند كه در ضمن آن ازاهميت كتاب و شرح حال مولف سخن گفته اند.

شرح الاخبار فى فضائل الائمه الاطهار

للقاضى ابى حنيفه النعمان بن محمدالمغربى موسسه النشرالاسلامى قم 1409 قطع وزيرى 496 صفحه 1800 ريال .

قاضى نعمان معزبى از علمان محدثان و مولفان سخت كوش و پركار شيعه در قرن چهارم هجرى است . درباره مذهب قاضى نعمان از ديرباز سخن بسيار گفته اند. شرح حال نگاران اسماعيلى مذهب بدون هيچ تريدى او رااسماعيلى مذهب بدون هيچ ترديدى او رااسماعيلى دانسته اند: ( اعلام الاسماعليه .595) و بسيارى از شرح نگاران اماميه وى رااز شيعيان دوازده امامى تلقى كرده اند كه با تقيه زندگى مى كرده است : (بجاى الانوار

( 195 )

ج 1.38). به هر حال آثارارزشمند و كارآمداو مانند :[دعائم الاسلام] و ... مورداستفاده واستناد بوده و هست .[ شرح الاخبار] كه گزارشى است دقيق از فضائل و چگونگيهاى زندگى امام[ ع] از جمله آثار سودمند و گرانقدراوست .اين كتاب شامل گزارش نكته ها و مطالب مهمى در زندگاين على[ ع] تاامام ششم[ ع] است . محقق كتاب را براساس 7 نسخه مقابله و تحقيق كرده و در پانوشتها به اختلاف نسخه ها و برخى از منابع اشاره كرده است . كتاب موخره اى دارد با عنوان :[ تخريج الاحاديث] افزوده محقق كه در ضمن آن روايات متن در منابع كهن رديابى شده و منابع متعددى بر آنها ياد شده است . كتاب افزون بر مقدمه محقق كه در آن از چگونگى نسخه ها و تحقيق سخن گفته شده است مقدمه اى دارد مفصل و سودمنداز آقاى محمدحسين جلالى در شرح حال و آثار و مذهب موئلف .

روشهاى تحقيق در نهج البلاغه و كليدهاى شناسائى نهج البلاغه

محمد دشتى نشرامام على[ ع] قم 1368 قطع وزيرى 176+192 صفحه 900 ريال .

مولف محترم كه سالهاى سال است با نهج البلاغه و چگونگيهاى آن دمساز هستند درادامه[ مجموعه آشنائى با نهج البلاغه] اين دو كتاب ار منتشر ساخته است . در[ كليدهاى شناسائى نهج البلاغه] از مراحل آشنائى و تحقيق و نهج البلاغه و چگونگى تدريس آن سخن گفته و آنگاه به روشهاى شرح و تفسير آن پرداخته است . در فصل سوم با عنوان :[ كليدهاى شناسائى نهج البلاغه] نكات سودمند و كارآمدى را يادآورى كرده است . در كتاب ( روشهاى تحقيق در نهج البلاغه ) به تفصيل از روشهاى پژوهش در ابعاد مختلف اين كتاب گرانقدر سخن گفته است مثلا روش بررسى تاريخ روش تدوين فرهنگ نهج البلاغه روش تفسير نهج با نهج روش استخراج روشها و شيوه هاى برخورد با مخالفان ...

آنچه ازاين مجموعه پيشتر منتشر شده واينك نشر مى يابد براى جستجوگران معارف آفتاب گون علوى سودمنداست .

قاموس الرجال

الشيخ محمد تقى التسترى تحقيق : موسسه النشرالاسلامى قم 1410 قطع وزيرى 820 صفحه 3000 ريال .

در جريان نگارش كتابهاى رجالى [ تنقيع المقال] مرحوم مامقانى از جايگاه شايسته اى برخورداراست . تنقيح المقال در استقصاء و گستردگى از بهترين آثار نگاشته شده در زمينه رجال است . علامه محقق آيه الله العظمى حاج شيخ محمد تقى شوشترى با تصريح به اهميت و عظمت كار محروم مامقانى از جهاتى آن را شايسته بازنگرى و نقد و تحقيق دانسته اندازاين روى [ قاموس الرجال] را به عنوان حاشيه و نقد آن نگاشته اند. برخى از محققان و متخصصان دانش رجال [ قاموس الرجال] رااز[ حسنات دهر] شمرده و آن را بى نظير دانسته اند.

[قاموس الرجال] سالهاست كه در ليست برنامه هاى پژوهشى دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسين حوزه علميه قم است كه اينك جلداول آن منتشر شده و جلدهاى بعدى نيزاميداست به زودى انتشار يابد. محققان منابع اقوال و روايات را به دقت ياد كرده و در پايان كتاب فهرستى

( 196 )

گويا ترتيب داده اند.افزون براين كتاب مقدمه اى دارد كه به اجمال در ضمن آن از شرح حال مولف و آثار وى سخن رفته است .

المستطرف فى كل فن مستظرف در 2 جلد

شهاب الدين محمد بن احمدابى الفتح الابشيهى شرحها و حققها:الدكتور مفيد محمد قميحه .انتشارات الرضى قم 1409 قطع وزيرى 1150 صفلحه 400ريال .

اين كتاب كشكول مانندى است حاوى مطالب و مباحث گوناگون . مولف پس از مقدمه اى ابتداازاصول اسلام سخن مى گويد و آنگاه ازاخلاص صلوه زكات و ... به هر حال [المستطرف] چنانكه از نامش پيداست برگرفته هايى است از دانش هاى مختلف . برخى از مباحث آن عبارتنداز: [ العقل والذكاء والحمق و ذمه] [الامثال السايره ، البيان و البلاغه والفصاحه] [ فى ذكرالانساب والاقارب والعشيره] و ... به هر حال كتاب آكنده است از بحثهاى اعتقادى اخلاقى اجتماعى و تاريخى تربيتى مطالبات و ... محقق كتاب افزون بر مقدمه اى دراهميت و موضوع كتاب برخى موارد نيازمند توضيح را تبيين كرده وازاين راه حواشى و تعليقات سودمندى بر كتاب افزوده است . چاپ حروفچينى و تجليد كتاب چشم نواز و ستودنى است .

مطبوعات سياسى ايران در عصر مشروطيت

عبدالرحين ذاكر حسين انتشارات دانشگاه تهران 1368 قطع وزيرى 356 صفحه 1000 ريال .

كتاب با بررسى وارزيابى پيشينه قدرتهاى سه گانه : قدرت مذهبى آزاديخواهى واستبداى در جامعه ايران در نهضت مشروطيت آغاز مى شود. در ضمن آن به مواضع واكنشهاى جريانهاى مذهبى وانديشه گران غربگرا و ... مى پردازد. درادامه در ضمن مراحل چهارگانه دوران مشروطيت از قوانين مصوبه مجلس چگونگى مواضع مطبوعات و موضع گيريهاى دولتها در مقابل مطبوعات و بالعكس احزاب سياسى و ... سخن رفته است . دامنه اين پژوهش محدوده 1357 - 1034 را در بر گرفته و مولف سعى كرده است تا دراين برهه از زمان مطبوعات سياسى كشور را بشناساند و مواضع آنها و نقش و تاثيرشان را در چگونگيهاى سياسى اين برهه از تاريخ نشان دهد. آثارى ازاين دست بى گمان در تحليل و بازشناسى تاريخ معاصر سودمند خواهد بود كه اميداست ر آينده شاهد پژوهشهاى وسيع تر و عميق دراين زمينه ها باشيم . به هر حال كتاب سودمنداست و كار آمد و خواندنى .

بحوث فى الاصول

آيه الله شيخ محمدحسين اصفهانى تحقيق : موسسه النشر الاسلامى قم 1368 قطع وزيرى 431 صفحه 1650 ريال .

مرحوم آيه الله حاج شيخ محمد حسين اصفهانى فقيه واصولى ژرف نگر پس از سالها تحقيق و تدريس اصول و فقه و به فرجام رساندن آخرين دوره اصول ( از سال 1344-1359) تدريس اصول را بر پايه اى نو و شيوه اى ابتكارى آغاز مى كند و در استوار سازى روش برگزيده خود به تدوين كتابى پيراسته و دقيق همت مى گمارد كه سوگمندانه اجل اتمام آن را مهلت نمى دهد. (مقدمه مرحوم مظفر بر كتاب الاجاره .4) آنچه دراين مجموعه با عنوان[ الاصول

( 197 )

على النهج الحديث] آمده است كه شامل مباحث تعريف علم اصول وضع حقيقت شرعيه واجب و تقسيمات آن اجزا و ...است افزون براين دو كتاب : [الطل والاراده] و الاجتهاد والتقليد دراين مجموعه آمده است كه نشانگر دقت شگفت و محتواى غنى واستدلال قوى مرحوم كمپانى است . محققان مطالب منقول در متن را به منابع آن ارجاع داده اند و در عرضه چشم نواز و ويرايش آن سعى بليغى بكار بسته و كتاب را با هيئى ستودنى عرضه كرده اند. سعيشان مشكورباد .

بحوث فى الفقه

تاليف آيه الله شيخ محمدحسين كمپانى تحقيق : موسسه النشرالاسلامى قم 1368 قطع وزيرى .

آنچه دراين مجموعه آمده است بخشى از ميراث گرانقدر فقهى مرحوم آيه الله حاج شيخ محمدحسين غروى اصفهانى را تشكيل مى دهد كه حاوى كتابهاى [صلوه المسافر] [صلاه الجمعه] و [الاجاره] است .

استوارى محتوا قوت استدلال نگارش متين و شيوا پردازش دقيق و رساى مطالب از جمهل ويژگيهاى آثار مرحوم كمپانى است . محققان منابع روايات واقوال را ارائه داده اند و در عرضه متنى دقيق با ويرايش شايسته بجد كوشيده اند. كتاب را مجموعا با هيئتى ستودنى و چشم نواز عرضه كرده اند.

افزون براينها مقدمه اى نيز بر پايه آنچه مرحوم مظفر در مقدمه كتاب الاجاره نگاشته بوده است نگاشته اند و ضمن آن از شرح حال آثار وانديشه مولف بزرگوار سخن گفته اند.