( 161 )

كتابخانه حوزه

كتابخانه حوزه باانگيزه آشنائى خوانندگان مجله با كتابهاى جديد تنظيم مى شود و سعى بر آن است كه با نگاهى گذرا نمائى از محتوى كتاب عرضه شود تا خوانندگان از چگونگى كتابها آگاه شوند اما از آن روى كه صفحات مجله محدوداست و زياده گوئى را بر نمى تابد ياد كرد ما نيز تمامى كتابهاى منتشره را شامل نخواهد بود.

المقدمه الفاخره لكتاب الحدائق الناضره

تاليف ميرزا محسن آل عصفور مكتبه العزيزى للطباعه والنشر قم 1409 قطع وزيرى 429 صفحه 1600 ريال .

كتاب به عنوان مقدمه اى بر كتاب گرانقدر[ الحدائق الناضره فى احكام العتره الطاهره] آهنگ آن دارد كه ابعاد زندگانى مولف بزرگوار آن مرحوم آيه الله شيخ يوسف بحرانى را به نمايش بگذارد. مولف كتاب را با مقدمه اى درباره اهميت فقه و نگارشهاى آن و جايگاه صاحب حدائق دراين مجموعه آغاز مى كند و آنگاه با بحث و بررسى از خاندان مولف (آل عصفور) مطلب راادامه مى دهد. سپس به شرح حال مولف پرداخته است و به تفصيل از خانواده تحصيل هجرتها و مسافرتهاى وى سخن مى گويد. آنگاه ياد كرده است ازاستادان و شاگردان آن مرحوم و آثارارزشمندش و بالاخره يادى ازابعاد فرهنگى اخلاقى و نيز فرزندان آن بزرگوار.

كتاب در مجموع اثرى است سودمند و خواندنى .

( 162 )

تحفه الابرار الملتقط من آثارالائمه الاطهار 2 جلد

سيدمحمد باقر شفتى معروف به حجه الاسلام تحقيق سيدمهدى رجائى كتابخانه مسجد سيد اصفهان 1409 536+496 صفحه 4000 ريال .

مرحوم آيه الله سيدمحمدباقر شفتى از عالمان و فقيهان بزرگ قرن سيزدهم هجرى است . آثار وى از دقت واستوارى و وسعت اطلاعات ويژه اى برخورداراست . كتاب ياد شده كه به فارسى نگاشته شده است از مفصل ترين آثار درباره نماز به زبان فراسى است . در جلداول از مقدمات نماز سخن گفته و ضمن آن بحثهاى دقيقى را درباره اجتهاد و تقليد معناى عدالت و قبله ارائه داده است . دراين جلد بحث و گفتگواز نماز شب و چگونگيهاى آن نيز سودمنداست و دلنواز در لد دوم يكسرازافعال نماز سخن گفته و با بحث از تعقيبات نماز كتاب را پايان داده است . محقق محترم كتاب را براساس سه نسخه مقابله و تصحيح نموده و در پانوشتها غالبا منابع روايات واقوال را آورده است . افزون براينها مقدمه اى نگاشته و در ضمن آن از شرح حال مولف اهميت كتاب و شيوه تصحيح خود سخن گفته است .

خطوط كلى اقتصاد در قرآن و روايات

تاليف جعفر خوشنويس ترجمه : مهدى انصارى كتابخانه عمومى امام اميرالمومنين على[ ع] 616 صفحه .

اينك و در پرتو تابشهاى سپيدى آفرين اسلام عزيز در نظام گرانقدر جمهورى اسلامى تهيه تدوين و عرضه مباحث اقتصادى سياسى فرهنگى و ... بر پايه منابع اسلام ضرورتى فزونتر يافته است . دراين راه و براى رسيدن به اين مقصود يكى از گامهاى موثر فراهم آوردن مواد اوليه اين بحث از كتاب سنت است . كتاب ياد شده گامى است سودمند در اين راه كه بيقين پژوهشگران مباحث اقتصادى را يارى خواهد رساند.

كتاب در هشت بخش تدوين يافته است :اهميت كار و تلاش بازرگانى كشاورزى دامدارى و صنعت حقوق كارگر كسبهاى حلال و حرام انواع مالكيتها و مسائل مربوط به آن انفاق واهميت آن و بالاخره بيت المال مسلمين و منابع مالى حكومت اسلامى .

مولف محترم در تمام اين بخشها مطالب را به نيكويى دسته بندى نموده و در ضمن عناوين گويايى ارائه داده شده است . مترجم محترم كتاب با حفظ متون آيات و روايات به ترجمه آن همت گماشته است . كتاب اثرى است كارآمد. توفيق مولف و مترجم محترم را در تكميل اين مبحث و در سامان بخشيدن به مجموعه هايى ازاين دست خواستاريم .

كتاب الديات ج 1

تاليف الحاج آقارضاالمدنى الكاشانى موسسه النشرالاسلامى قم قطع وزيرى 284 صفحه .

كتاب با بحث و بررسى ازاقسام قتل و چگونگى ديه آن مى آغازد و با رسيدگى به ابعاد مساله ادامه مى يابد. بحث از موجبات ضمان و تزاحم موجبات كه به تفصيل آمده است از جمله مباحث كتاب است . ديه اعضاء در بخش ديگر به گستردگى مورد

( 163 )

بحث واقع شده است و با بحث از ديه منافع كتاب پايان يافته است .

مولف محترم در سامان بخشيدن به بحثها به اقوال مختلف توجه كرده و در نقد و بررسى با دقت زواياى مساله را كاويده و در ضمن مسائل گوناگون مطرح شده به مسائل مستحدثه توجهى شايسته نموده است . آنچه دراين جلد آمده بخشى از مباحث ديات است . مباحث ديگر مربوط به اين موضوع در جلد ديگرى خواهد آمد. آماده ساى كتاب براى نشر و تصحيح و استخراج روايات آن را لجنه تحقيق[ موسسه انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسين قم] به عهده داشته است .

كتاب مقدمه اى نيز دارد در شرح حال مولف و آثار وى .

تلبيس ابليس

ابوالفرج بن جوزى ترجمه عليرضا ذكاوتى قراگزلو مركز نشر دانشگاهى تهران 1368 2350 ريال .

كتاب نقدانديشه تمام كسانى است كه ابن جوزى حنبلى ديدگاههاى آنان را ناهمگون با ديدگاه خود مى يافته است . به ديگر سخن و به گفته مترجم فاضل وانديشه ور آن اين جوزى[ دراين كاب همه كسانى را كه هماننداو نمى انديشيده اند به يك چوب رانده و فريب خوردگان شيطان خوانده است و در رد قول مخالفان و دگرانديشان از همه شيوه هاى بحث و جدل سود جسته است].

برخى ازابواب آن عبارتنداز: نكوهش بدعت و بدعت سازان در بيان تلبيس ابليس از راه علم بر عالمان در تلبيس ابليس بر حاكمان و شاهان در تلبيس ابليس بر عبادات پيشگان در تلبيس ابليس بر زاهدان در تلبيس ابليس براهل دين از راه كرامت نمايى در تلبيس وابليس بر صوفيان و ...

مترجم در ترجمه كتاب استاداحاديث راافكنده واز روايات همگون يكى را برگزيده و برخى اندك از مطالبى را كه ناسودمند يافته نياورده است .اما بااين همه به گفته مترجم هيچ مطلب مهمى از متن كتاب باز نمانده است . ترجمه كتاب شيوا واستواراست و مطالب آن خواندنى و سودمند.

تاريخ جنبشها و تكاپوهاى فراماسونگرى در كشورهاى اسلامى

دكتر عبدالهادى حائرى انتشارات آستان قدس رضوى 1368 قطع وزيرى 250 صفحه 850 ريال .

واژه[ فراماسون] ديرى است كه در زبان فارسى واژه اى آشناست و[ فراماسونگرى] نيز به عنوان يك جريان سالهاست كه قلم وانديشه انديشه وران را به خود معطوف داشته است .

نقد و بررسى اين جريان و ديدگاههاى گونه گون بانيان آن و چگونگيهاى شكل گيرى و پراكنده شدن آن در سرزمينهاى اسلامى از جمله پژوهشهاى لازم و ضرورى است .اگراين پژوهشها متكى به روش تحقيق درست واستوار براسناد و منابع لازم واستنتاج صحيح باشد در روشن ساختن زواياى تاريخ معاصر تاثير بسزايى خواهد داشت .

مولف كتاب را در نه فصل سامان داده است و در ضمن اين فصول از چگونگى ها و دشواريهاى تاريخنگارى فراماسونگرى نقش فراماسونگرى در روند دگرگونيهاى جهان فراماسونگرى در ميان ايرانيان تركان مصريان ديگر كشورهاى عربى هنديان واندونزى سخن گفته است .

مولف براى تدوين اين اثر به منابع بسيارى به زبانهاى : فارسى عربى انگليسى و فرانسوى مراجعه

( 164 )

كرده است و در مجموع اثرى سودمند و خواندنى سامان داده است .

خواننده اين كتاب اگر با برخى از مطالب محتوى واظهارنظرها درباره برخى از شخصيتها همسو هم نباشداز خواندن آن بهره هاى فراوانى خواهد برد.

تاريخ معتزله فلسفه فرهنگ اسلام

دكتر محمدجعفر جعفرى لنگرودى كتابخانه گنج دانش تهران 1368 قطع وزيرى 301 صفحه 2500 ريال .

بحث و بررسى از نحله ها و جريانهاى فرهنگ اسلامى از جهات گونه گونى سودمند و كارآمداست كه پيشتر نيز بدان اشاره كرده ايم (شماره 32.191). مولف محترم براى بازشناسى جريان اعتزال در فرهنگ اسلامى و چگونگى رشد و گسترش آن به مطالعه و بررسى مكتبها و جريانهاى مختلف در حوزه فرهنگ اسلامى پرداخته است . در فصل اول با عنوان[ مكتب حديث] به بحث از قياس مكتب حديث و مكتب ذوق حقوقى و وجوه افتراق آنها و پيدايش آنها و نقش معتزله بر مكتب حديث پرداخته است . و در فصل دوم راسيوناليسم دراسلام و مكتب معتزله را عنوان نموده و درادامه آن در ضمن شانزده بخش از علم كلام در عصر رسالت معتزله آثار معتزله معتزله در صحنه سياست اعتزال و فلسفه معتزله درايران شيعه و معتزله سخن گفته است . كتاب در مجموع نقد و بررسى دقيقى است از جريان اعتزال وارتباط آن با ديگر جريانهاى فرهنگى و سياسى با زاويه ديد نگرشى ويژه كه در مقابل خواننده افق تازه اى از نحوه نگرش به اين جريانها را باز مى كند.

الحديقه الهلاليه

شرح دعاءالهلاليه من الصحيفه السجاديه

صحيفه سجاديه كه يكى از بزرگترين محكمترين مهمترين و ژرف ترين منابع فرهنگ اسلامى است در طول چندين قرن همانند خورشيدى فروزان برانديشه ها تابيده و قلمها و شخصيتهاى بسيارى ار متوجه خود ساخته است . صحيفه را عالمان بسيارى شرح كرده اند و متفكران بزرگى حاشيه زده يا بر آن تعليق نگاشته اند ( الذريعه ج 14.1723).از جمله شرحهاى بسيار گرانقدر آن شرحى است با عنوان[ حدائق الصالحين] از علامه ببى بدليل عالم ذوفنون بهاءالدين عاملى معروف به (شيخ بهائى ). مرحوم شيخ اين عنوان را عنوان عام مجموعه شرح خود گرفته و هر دعائى را نيز با عنوانى ويژه مانندالحديقه الاخلاقيه الحديقه آنچه از اين مجموعه نگاشته شده است فقط شرح دعاء هلال است با عنوان : [ الحديقه الهلاليه] اما محقق محترم كتاب بااستناد به ارجاعات مرحوم شيخ در متن اين شرح به شرحهاى ديگر دعاها معتقد شده ند كه دست كم آنچه ياد شده است تدوين شده است . (مقدمه .19).

به هر حال آنچه اينك تصحيح و تحقيق شده و عرضه مى شود شرح دعاى هلال است . آثار شيخ بهائى به گزيده گوئى ژرفائى جزالت در تعبير و استوار در مطلب شهره اند.اين كتاب نيز نمونه والاى اين آثاراست .

( 165 )

[ الحديقه الهلاليه] آكنده است از بحثهاى ادبى هيوى كلامى و ... مولف بزرگوار ابتدا از معناى لغوى هلال بحث كرده است و آن گاه از استحباب دعا به هنگام رويت آن و سپس وارد بحث از متن دعا شده و بحثهائى از آن را آورده و به بررسى بازشناسى دقيق آن پرداخته است . محقق محترم كتاب را براساس خط مرحوم شيخ بهائى تصحيح و تحقيق كرده و در سامان بخشيدن به آن رنج گرانى را منحمل شده است . وى در پانوشتها قسمتهائى از متن كه نيازمند توضيح بوده توضيح داده است اعلام متن را شرح كرده است منابع آيات روايات واقوال رااستخراج نموده است و به مصادر بسيارى ارجاع داده است و در پايان فهرستهاى كارآمد و سودمند آورده است افزون براينها مقدمه اى نگاشته اند دراز دامن و در ضمن آن از شرح حال استادان و شاگردان وى و نيزاهميت كتاب چگونگى تحقيق و تصحيح سخن گفته است . تحقيق كتاب ارزشمند و ستودنى است و پانوشتهاى مفصل كارآمد محقق برارزش كتاب افزوده است .

تاريخ اهل البيت

تحقيق : سيدمحمدرضا حسينى موسسه آل البيت الاحياءالتراث قم 1410 قطع وزيرى 230 صفحه 1200 ريال .

كتاب گزارشى است از مدت حيات معصومين[ ع] فرزندان آن بزرگواران و نيزالقاب و كنيه هاى آن بزرگان محقق محترم براين عقيده اند كه متن كتاب منقول است ازامام باقر وامام صادق وامام رضا وامام حسن عكسرى[ ع] كه راويان و مورخان بزرگوارى دست به دست در حراست آن كوشيده اند تا به دست نسلهاى بعدى برسد.

محقق سختكوش كتاب مقدمه اى مفصل و دقيق نگاشته اند و در ضمن آن از اهميت كتاب اسناد مختلف آن نسخه هاى موجود و معتمد آن مولف كتاب و توثيق آن سخن گفته است . در تحقيق افزون بر مقابله نسخه هاى خطى و چاپى پانوشتهاى توضيحى تكميلى سودمندى آورده اند كه برارزش كتاب افزوده است .

در پايان فهرستهاى فنى كتاب قرار گرفته است كه سودمنداست و كارآمد.

خواننده اين كتاب با تحقيقى ژرف و دقيق روبروست كه قطعاارزش و والائى آن را خواهد ستود.

تاريخ المدينه المنوره

تاليف ابوزيد عمر بن شبه النميرى تحقيق فهيم محمدى شلتوت منشورا تدارالفكر قم 1410 قطع وزيرى 1400 صفحه 5000 ريال .

كتاب از منابع مهم و كهن تاريخ مدينه منوره است كه اطلاعات سودمندى رااز مدينه و چگونگيهاى آن به دست مى دهد. دامنه اخبار و گزارشهاى موجود در كتاب ازاطلاعات مربوط به بناها و حوادث تاريخى گرفته است تا آگاهيهاى مربوط به قبيله ها فرهنگها بازارها شعرها و شاعران و...

تحقيق كتاب پاكيزه استوار و بسيار سودمنداست . محقق كه كتاب را براساس تنها نسخه موجود. كه مغلوط و آشفته بوده است تصحيح كرده است . با مراجعه به كتابها و منابع بسيارى كه به گونه اى اخبار و گزارشهاى اين كتاب را نقل كرده اند مشكلات متن را گشوده وافتادگيها و ناخواناييهاى آن را خوانده و ترميم كرده است . به هر حال كتاب

( 166 )

اثرى است سودمند كه هيچ محقق و پژوهنده تاريخ صدراسلام از مطالعه آن بى نياز نيست .

التبيان فى تفسيرالقرآن در ده جلد

تاليف محمد بن حسن الصلوى .انتشارات دفتر تبليغات حوزه عمليه قم 1410 قطع وزيرى 15000 ريال .

پيشتراز گرانقدر شيخ الطائفه[ ره] واهميت آن در جريان تفسيرنگارى ياد كرده ايم (حوزه شماره 19.67.33.87). و يادآورى كرده ايم كه پس از چاپ اول به همت مرحوم آيه الله سيدمحمد حجت كوه كمره اى در دو مجلد بزرگ به سال 1364 چاپ ديگرى از آن به تحقيق و تصحيح آقاى احمد قصيرالعاملين در ده جلد منتشر شد. محقق افزون بر تصحيح و تحقيق متن پانوشتهاى سودمند در تعيين مواضع آيات اشعار ضبط اختلاف نسخه ها توضيح لغوى برخى از واژه ها بر آن افزوده است . در پايان هر جلد فهرستهاى فنى و سودمند تنظيم كرده است .

اينك اين چاپ ده جلدى به گونه افست در هيئتى شكيل و چشم نواز چاپ و منتشر شده است .