( 59 )

مصاحبه با حجه الاسلام والمسلمين محمد على تسخيرى

حوزه : با سپاس از حضرت عالى كه مصاحبه با مجله ما را پذيرفتيد لطفا شرحى كوتاه از زندگى تحصيلى و علمى خود را بيان بفرماييد.

استاد: در سال 1323 در نجف اشرف متولد شدم . تا سال 1344 تحصيلات دانشگاهى را دنبال كردم و در رشته زبان عربى و علوم اسلامى با رتبه ممتاز ليسانس گرفتم . تز دانشگاهيم را زير نظر دكتر عبدالرزاق محى الدين درباره[ استحسان مقايسه اى] نوشتم . پيش از ورود به دانشگاه دروس حوزوى را نيز آغاز كردم . سطح را در نجف به اتمام رساندم .

در حوزه نجف از محضر آيات عظام : مرحوم حكيم حاج شيخ مجتبى لنكرانى حاج شيخ صدر بادكوبه اى خويى و شهيدصدر بهره بردم . در حوزه قم در نزد

( 60 )

حضرات آيات : گلپايگانگى ميرزا هاشم آملى و وحيد خراسانى تلمذ كرده ام .

تاكنون در دانشگاههاى گوناگونى تدريس كرده ام و بر حدود بيست تز فوق ليسانس نظارت داشته ام .

در حوزه علميه نيز موضوعاتى از قبيل : منطق فلسفه اقتصاد و ادبيات را تدريس كرده ام .

در زمينه مسائل اسلامى كتب و مقالاتى نوشته ام كه برخى از آنها به زبانهاى خارجى ترجمه شده است .

علاوه بر سفرهاى تبليغى كه از گذشته داشته ام از سال 1361 معاونت روابط بين الملل سازمان تبليغات اسلامى را بر عهده دارم كه در همين راستا در كنفرانسهاى متعددى از طرف جمهورى اسلامى ايان شركت كرده ام . اخيرا هم به سمت معاونت روابط بين الملل دفتر مقام معظم رهبرى انقلاب منصوب شده ام .

بهترين كارى كه انتظار دارم سبب تقرب الى الله گردد تفسير مشتركى است كه با جانب آقاى نعمانى با توصيه مرحوم شهيد محمدباقر صدر به آن پرداخته ام .

حوزه : درباره نقش تبليغات واهميت آن بويژه در دوران معاصر توضيح دهيد.

استاد:امروز كسى دراهميت و نقش تبليغات ترديدى ندارد ولى براى درك اهميت موضوع و گستردگى آن موارد زير را بايد به خاطر داشته باشيم :

1. هرانديشه وايده اى تنهااز طريق تبليغات است كه به ذهن ديگران انتقال مى يابد بنابراين تبليغات ابزارانتقال تمدنها و انديشه هاست .

2. تبليغات علاوه برانتقال اصل هرايده اى از جهت زدودن هرگونه ابهام و نيز رسوخ انديشه در جانها و نماياندن آن به مثابه حقيقتى نزد ديگران عمل مى كند.

3. نيروهاى اهريمنى امروزه غولهاى تبليغاتى چون : راديو تلويزيون مطبوعات خبرگزاريهاى بين المللى و... را دراختيار دارند و روزانه بيش از چهل مليون كلمه منتشر مى كنند كه جملگى در جهت اهداف شوم استكبارى و مسموم ساختن فضاى

( 61 )

تنفسى جهانيان است . واين چيزى است كه رويارويى جهانى مسلمانان را به شكلى مناسب بااين يورش مى طلبد.

4. عناصر منحرف و نقطه مقابل اسلام ناب محمدى به گونه هاى مختلفى چون : وهابيت بهائيت قاديانيه و... تلاش مى كنند تا حقيقت را مخدوش و واژگونه جلوه نمايندازاين روى رسانه هاى اسلامى واصيل بايستى به طور گسترده با آنها به مقابله برخيزند.

وقتى كه به همه اين مسائل وابعاد وسيع آن توجه كنيم به اهميت عظيم تبليغات اسلامى در دوران كنونى پى خواهيم برد.

حوزه : با توجه به پيشرفت وسائل تبليغ و شيوه هاى گوناگون آن آيا روش سنتى حوزه را درابلاغ معارف وارزشهاى والاى اسلامى به نسل امروز كافى مى دانيد؟ لطفا كاستيها و نواقص آن را بيان بفرماييد.

استاد: روش كنونى حوزه هاى علميه درا مر تبليغات براى قشر معين و محيط خاصى داراى نكات مثبت و شايد بگوييم : براى اين چنين محيطهايى ضرورى است ولى اگر به جهانى بودن اسلام بينديشيم و بخواهيم انقلاب اسلامى را در گستره وسيعى مطرح كنيم اين گونه تبليغات چه از حيث شكل و چه از حيث محتوا بسيار ضعيف و محدوداست . جهان اسلام انتظاراتى دارد كه بايد برآورده بشود. توده هاى مردم در سرتاسر جهان بايد تغذيه فكرى بشوند. دشمنان انقلاب اسلامى كينه توزانه در تلاشند بايد با آنان به طور جدى مقابله بشود و... بااين همه مسووليت روش تبليغاتى وابزارى كه ما در دست داريم بى اندازه نارساست . حوزه هاى علميه هنوز نمى تواند و قادر نيست تنها جهان تشيع را تغذيه فكرى بكند جهان اسلام بااين گستره وسيع جاى خود دارد.

هنوز مناطقى وجود دارد كه ميليونها تن از پيروان اهل البيت[ ع] در آن ساكنند ولى

( 62 )

حتى يك مبلغ هم ندارند!

افزون براين مبلغين موجود نيز به گونه مساوى و متناسب با مناطق تقسين نشده اند. در يك منطقه گاهى تراكم پيش مى آيد. در صورتى كه در همان زمان مناطق وسيعى از داشتن مبلغ محروم هستند.

روشهاى تبليغى نيز غير علمى است . برنامه هاى تبليغى هماهنگ و تنظيم شده كوتاه مدت و بلند مدت نداريم .

معتقدم كه مااز نيروى تبليغى بزرگى برخورداريم ولى بخش اعظم آن بدون استفاده مانده است .

اولا از قدرت علمى بسيار نيرومند برخورداريم .

ثانيا آيين و مكتبى واقعگرا و جهانى داريم كه مى تواند توده هاى انقلابى را به حركت درآورد و دگرگون سازد. در عين حال چون با فطرت توده ها هماهنگى دارد مى تواند مفاهيم وارزشهاى انسانى را به بهترين شكل مطرح سازد.

ثالثا از توان مادى وامكانات فراوان نيز بهره منديم .

رابعا در سطح جهان و در هرجا طرفدارانى داريم كه قلبشان همراه انقلاب اسلامى مى تپد و در جهت تحقق هدفهاى عظيم آن تلاش و كوشش پى گير دارند. علاوه بر همه اينها اعتقاد راسخ داريم كه تاييدات خداوندى را پشت سر خود داريم .

هوالذى ايدك بنصره و بالمومنين .

ولى با تمامى اينها درشگفتم كه چراازاين همه امكانات واين همه عناصر سازنده و برگهاى برنده استفاده نمى كنيم ؟

معلوم نيست چرا هنوز برخى از ما در حوزه در سطح يك روستا و محله مى انديشيم و نمى خواهيم جهانى فكر كنيم ؟

چرا بعضى خود را درگير مسائل پيش پاافتاده والقاب و عناوين بى محتوا كرده اند و جالب اين كه تصور مى كنند كه بااين اعمال به مذهب اهل بيت[ ع] و پيروان ايشان خدمت مى كنند؟ حال آن كه مناطق وسيعى از جاهايى كه پيروان اهل بيت[ ع] حضور دارند براثر يورش مزدوران استكبار رو به تباهى و فروپاشى است ؟

و چرا برخى از كتابها فقط براى نياز حوزه علميه چاپ مى شوند در حالى كه

( 63 )

درخواستهايى براى آنهااز سوى مراكز جهانى و كتابخانه هاى بزرگ وجود دارد و جهانيان تشنه دريافتشان هستند؟ به عنوان مثال : كتاب[ الخلاف] شيخ طوسى[ ره] را مطرح مى كنم .اين كتاب پربار و بسيار جالب را ما چند بار چاپ كرده ايم ؟

من علمايى از مذاهب مختلف اسلامى را ديده ام و برخورد داشته ام كه در مجمع فقه اسلامى دربدر به دنبال اين كتاب مى گشتند سراغش را مى گرفتند و مى پرسيدند كه آيا مى شود آن را بدست آورد؟

حوزه : نهادهاى تبليغى كه رسالت ارشاد و تبيين انديشه دينى را عهده دارند به نظر حضرت عالى چه اقداماتى بايد در جهت بهبود وضع تبليغ و تربيت مبلغان انجام دهند؟

استاد: به نظر من نهادهاى تبليغى ما بايد گامهاى زير را بردارند:

1. مناطق تبليغى رااز نظر علمى و تبليغى در سطح همه جهان مشخص سازند و جاهاى خالى را هم در شكل و هم در محتوا اعم از كمى و كيفى كشف كنند.

2. نيروهاى فراوان و موجود تبليغاتى را شناسايى كنند و با برنامه هايى منظم و حساب شده ديگر نيروهاى مورد نياز را تربيت كنند.

3. برنامه تبليغى دقيق همه جانبه و مرحله اى را تنظيم كنند كه طى آن از يك سو جاهاى خالى را با نيروهاى موجود پر كنند واز سوى ديگر مركزيتى بين المللى براى تغذيه علمى واطلاعاتى لازم و نيز راهنمايى و توجيه هماهنگ و واقعى مبلغان فراهم آورند.

4. فعاليت دستگاههاى تبليغاتى هماهنگ شود و ميان اين دستگاهها نيز هماهنگى ايجاد شود و بر توان و كارآيى انسانى مالى و تكنيكى آنها افزوده گردد واز كارهاى تكرار يا متناقض پرهيز شود.

دراينجا يادآور مى شويم كه : تامين منابع مالى لازم جدا ضرورى است و من از

( 64 )

طريق اين مجله اعلام مى كنم كه دراين راه پول كافى هزينه نمى كنيم .

حوزه : مبلغ اسلامى بايداز چه شرايط و ويژگيهايى برخوردار باشد و بويژه دراين زمان به چه ابزارى بايد مسلح شود؟

استاد: ويژگيهاى يك مبلغ موفق را مى توانداز قرآن كريم و سنت برداشت كرد. يك مبلغ نخست بايد موضوع مورد تبليغ را خوب درك كرده باشد بايداز نظر رفتار و كردار تجسم عينى آن صفاتى گردد كه يك دعوتگراسلامى بايد داشته باشد يعنى جز خدا از كسى نهراسد تقوا و شكيبايى را پيشه كند نسبت به حقانيت و پيروزى تبليغاتش مطمئن باشد ياس به خود راه ندهد همواره بر خدا توكل كند جهانى بينديشد توجه واهتمام فراوانى به مسائل مسلمانان نشان بدهد ازاوضاع جهان (دوست و دشمن ) درك درستى داشته باشد نقاط ضعف و قوت را بشناسد و به دنبال راه حلهاى اسلامى براى مشكلات و بازكردن گرههاى كور برود با توده هاى مردم حشر و نشر داشته باشد و درد و رنج آنان رااحساس كند با شيوه هاى قرآنى تبليغ آشنا باشد و هر چيز را بجا مطرح كند .

براى مبلغ گاهى شرايطى پيش مى آيد كه لازم است در وهله اول با پراكنده كردن طرف مقابل جو داد و فرياد و آشوب و تشنج رااز ميان ببرد و سپس همچنانكه از آيه شريفه استفاده مى شود اقدام به استدلال نمايد:

قل انمااعظكم بواحده ان تقوموا لله مثنى و فرادى و تنفكروا ما بصاحبكم من جنه .

چرا كه جو پر آشوب و هياهو واتهام به ديوانگى بااستدلال ميانه اى ندارد.اگر پراكنده شوند يكى يكى و دو تا دوتا خواهند توانست بيانديشند و دريابند كه اتهام و ديوانگى و جنون به پيامبراكرم[ ص] نامعقول و ناوارداست .

گاه نيز حالات و شرايطى براى مبلغ مطرح مى شود كه ضرورى است تاريخ را بازگو كند و يا مثالهايى را به كار بگيرد.

( 65 )

چه بسا شرايطى پيش بيايد كه مبلغ براى رسيدن به اهدافش فداكارى وايثار كند. طبيعى است كه از ويژگيهاى مبلغ تكلم به زبان قومى است كه ماموريت تبليغ در ميان آنان دارد. هر چه واسطه بين مبلغ و مخاطبينش كمتر باشد به اهدافش سريعتر نايل مى شود.

حوزه : براى گسترش اسلام ناب محمدى بويژه در كشورهاى اسلامى حوزه هاى علميه چه اقداماتى بايدانجام دهند و در چه زمينه هايى بايد فعاليت و تحقيق كنند؟

استاد: براى تحقق بخشيدن به اين امر مهم لازم است موارد علمى متناسب با نيازهاى جهان اسلام و نيز عناصر علمى و تبليغى كه آن را به جهان انتقال دهند فراهم گردد. براى انجام اين امر پيشنهاد مى شود گامهاى زير برداشته شود:

1.ايجاد مركزيت ادارى لازم براى حوزه ها.

2. تشكيل مراكز مطالعات و پژوهشهاى علمى كه هر مركز به يكى از جنبه هاى زندگى بپردازد و عناصر علمى آنها را فراهم كند.

3.ايجاد موسسه تبليغى مورداشاره در پاسخهاى قبلى .

گستره هاى علمى كه پيشنهاد مى شود روى آنها كار شود بسيارند كه از جمله مى توان به موارد زيراشاره كرد:

گستره اقتصادى به منظور كشف مكتب اقتصادى اسلام و راه حلهاى اقتصادى اسلامى براى مشكلات موجود.

گستره تاريخى به منظورارائه چشم انداز درستى از تاريخ تمدن اسلام به دوراز غرض ورزى ها و پيش داورى ها و حب و بغض هاى نفسانى .

گستره اجتماعى به منظور نماياندن ديدگاههاى اسلام نسبت به جامعه ايده آل و نحوه ايجاد آن و نيز روابط و پيوندهايى كه بايد ميان عناصر سازنده اش وجود داشته باشد.

( 66 )

گستره فكرى كه به تعبير رهبر فقيه انقلاب در نامه خود به آيه الله جنتى :[ نقاط گنگ فكرى را شامل شود و راه بيرون رفتن از آنها را كشف كند].از جمله اين نقاط مساله التقاطى است كه دراينجا و آنجاى جهان اسلام وجود دارد وامت از آن رنج مى برد و مساله جدايى دين از سياست و حكومت و نحوه مبارزه بااين انديشه . 3

گستره اخلاقى كه در جهت فراهم آوردن مطالعات و بررسى هاى عينى لازم از وضع امت و نحوه اصلاح آن از طريق سيستم امر به معروف و نهى از منكر عمل كند.

گستره روشهاى آموزشى به منظور تكامل بخشيدن به شيوه هاى تدريس حوزوى و روش اداره و نحوه تحصيل مدارج علمى در حوزه .

حوزه : در پايان اگر رهنمودى براى حوزه و دست اندركاران تبليغ داريد بيان داريد.

استاد: من كمتراز آنم كه رهنمودى براى حوزه علميه داشته باشم و تنها به آنچه عرض كردم بسنده مى كنم .

والله تعالى هوالموفق للصواب