( 141 )

كتابخانه حوزه

كتابخانه حوزه باانگيزه آشنائى خوانندگان مجله با كتابهاى جديد تنظيم مى شود و سعى بر آن است كه با نگاهى گذرا نمائى از محتوى كتاب عرضه شود تا خوانندگان از چگونگى كتابها آگاه شوند اما از آن روى كه صفحات مجله محدوداست و زياده گوئى را بر نمى تابد ياد كرد ما نيز تمامى كتابهاى منتشره را شامل نخواهد بود.

مواردالسجن فى النصوص والفتاوى

نوشته الشيخ نجم الدين الطبسى مركزانتشارات دفتر تبليغات اسلامى قم 1370 ش 632 صفحه 300 تومان .

كتاب حاضر پژوهشى است وسيع و جامع در مورد زندان و مواردى كه حكم به مجازات زندان مى شود و...

محقق بزرگوار موضوع را به صورت تطبيقى بين آراى فقهاى فريقين (شيعه و سنى )از گذشته تا دوره معاصر با تتبع كم نظيرى استقصاء نموده و مجموعه اى از مطالب را به صورتى بديع در دسترس پژوهشگران قرار داده است .

مطالب كتاب براى كسانى كه درامر قانونگذارى بويژه در مساله فضا و قوانين جزائى اشتغال دارند مى تواند بسيار گره گشا باشد.

اين اثر نفيس در بر دارنده بيش از صد مورداز موارد زندان حاصلا تلاش چهارده سال متولى محقق محترم مى باشد كه با مراجعه به جوامع روائى منابع فقهى و مدارك اصلى اسلامى اعم از شيعه و سنى شكل گرفته است .

ترتيب بحث در هر موضوع بدين قراراست :

1. جمع آورى آيات قرآن روايات واحاديثى كه درباره موضوع رسيده و با بدان اشاره دارد.

2. بحث دلالت و صحت اسناداحاديث و روايات .

3. رجوع به فتواى فقهاء درباره حكم موضوع به ترتيب

( 142 )

زمان متقدمين و متاخرين و براساس تاريخ وفات تا عصر حاضر.

4. برشمردن مواردى كه فقهاء بر طبق قواعد عامه حاكم نموده اند و در آن باره نص خاص نرسيده است .

5.اشاره به موارداتفاق بين شيعه اماميه و ساير مسلمين و بيان آراءاختصاصى اماميه و غيراماميه .

هدف نويسنده دراين كتاب جمع آورى و بيان ادله و آراء و فتاوى فقهاء بوده است ازاين روى براى عمل بايد به فتواى مجتهد و قوانين جزائى اسلام در دادگاههاى اسلامى مراجعه نمود. كتاب حاضر شامل دو بخش عمده است :

بخش اول در بيان مواردى كه شخص به خاطر جرمى كه مرتكب شده است مى شود مجازات زندان برايش صادر كرد. شمارش اين موارد هدف عمده كتاب است .اين بخش در 14 باب تنظيم شده كه هر بابى در برگيرنده چندين فصل مى باشد.

بخش دوم كتاب شامل بيست فصل درباره حقوق واحكام زندانى و مباحثى مربوط به مساله است .

كتاب جداى از فهرست ابواب و فصول و عناوين جزئى كه دارد شامل فهارس بسيار سودمند و متنوعى است كه مراجعه به مطالب مورد نظر را بسيار آسان مى نمايد:

فهرست آيات قرآن احاديث آثار اسماء معصومين ( ع ) اعلام اسماء القاب اماكن قبايل و فرق ارقام واعداد اشعار و مصادر.

توشيح التفسير فى قواعدالتفسيروالتاويل

نوشته العالم المتبحرالجامع الميرزا محمدبن سليمان تنكابنى تحقيق الشيخ جعفرالسعيدى الجيلانى انتشارات كتاب سعدى ربيع الاول 1411 ه 232 صفحه 125 تومان .

يكى از خدمات ارزشمند كه برخى بدان عنايت دارند احياء و نشر ميراث گرانسنگ علما و بزرگان گذشته است .

اماانگيزه محقق محترم از تحقيق و عرضه كتاب حاضر:

1.اثر مزبور تاليف قرآنى است و مفيد فايده براى شيفتگان آگاهى از سرچشمه زلال وحى الهى .

2. در نوع خود كم نظير مى باشد. چنانكه مولف در مقدمه و موخره كتاب مى نويسد:

[...لم يسبقنى اليه احد من العامه والخاصه من العلماء... ولم يتقدم على احد من الا كامل الافاضل فى هذاالميدان] .

درباره اهميت طبع و نشراين كتاب دانشمند محترم استاد محمدهادى معرفت پس از مطالعه و بررسى در يادداشتى چنين نوشته است :

[اين تفسير بسيار عالى و منظم و قوى و قابل عرضه است . مولف محترم و محروم تنكابنى انصافا اثر نفيسى از خود به يادگار گذارده و حتما لازم است در دسترس عموم قرار بگيرد].

3.اقبال عموم طبقات جامعه بويژه مراكز و مدارس علمى به علوم قرآن و آشنايى با كتاب خدا. توشيح التفسير حاوى يك دوره قواعد تفسير و تاويل است . مولف دو جلد در تفسير نوشته كه جلداول آن در قواعد تفسير و جلد دوم از تفسير سوره حمد آغاز و به آيه سى ام از سوره بقره پايان مى يابد .

مجلد قواعد تفسير در واقع يك تفسير تمام است كه با ديباچه محقق و مقدمه مولف شروع مى شود.

مطالب كتاب در 2 باب :

الباب الاول : فى مقدمات و المبادى

الباب الثانى : فى نبذ من قواعدالتفسير والتاويل .

و 27 فصل و تذنيب و تتميم تنظيم گرديده است .

اين اثر به گونه ادبى و با نثرى مسجع و مقفى است .

با وجوداين كه متن كتاب عربى مى باشد حاوى استشهادهايى به اشعار فارسى نيز هست خصوصااشعار

( 143 )

شاهنامه فردوسى .

محقق محترم اين اثر را در ضيق وقت وامكاناتى كه سريعا تهيه شده به طبع رسانده است وامكان تحقيق وافى و كافى دراين چاپ براى وى نبوده است . در نظر دارند در چاپ دوم كتاب را با تحقيقات لازم و كافى در دسترس علاقمندان به علوم قرآنى قرار دهند.

پرورش روح

نوشته سيدمحمد شفيعى با مقدمه حضرت آيه الله حسن زاده آملى انتشارات دفتر تبليغات اسلامى حوزه علميه قم 1369.

اين كتاب باالهام از حديث معروف پيامبراسلام ( ع) :[ من حفظ عنى اربعين حديثا]... تهيه و تنظيم گشته است .

كتاب حاضر در بر دارنده چهل موضوع حياتبخش اجتماعى سياسى اخلاقى و عقيدتى است كه هر موضوع آن حاوى چهل حديث همراه با توضيحات ترجمه فارسى واعراب گذارى لازم مى باشد.احاديث چهل گانه درباره هنر موضوع با نظم منطقى خاصى مورد نظر قرار گرفته است .

پرورش روح براى عمومى شيفتگان حقايق اسلامى تدوين و براى همگان نيز مفيد فايده خواهد بود.

امپرياليسم تبليغى يا تبليغات بين المللى

نوشته دكتر محمدعلى العوينى ترجمه محمد سپهرى مركز چاپ و نشر سازمان تبليغات زمستان 1369 286 صفحه 900 ريال .

موضوع تبليغات بويژه تبليغات جهانى و بين المللى امروزه از جايگاه ويژه اى برخورداراست . به تعبير سياستمداران : در جنگها و مناقشه هاى بين المللى مدال پيروزى را كسى مى برد كه از سلاح برنده و كم خرج تبليغات بهتر و بيشتر بهره بردارى نمايد. دراين عصر كه عصر ارتباطات نام دارد تبليغات جزء رشته هاى علوم دانشگاهى قرار گرفته و هر لحظه بر متد و روشهاى تبليغى در جهان افزوده مى شود.اهميت موضوع را بيشتراز همه غربيها دريافته اند.البته اين رشته سالهاست كه در كشورهاى عربى تدريس مى شود ولى در عين حال مراحل ابتدائى خود را مى پيمايد. متاسفانه در دانشگاههاى معتبر دنيا معمول است تدريس نمى شود.البته ناگفته نماند كه تلاشهايى در جهت تدريس رشته تبليغات در جريان است . مانند: تاسيس دانشكده صدا و سيما دانشكده تبليغ در دانشگاه امام صادق ( ع )امااين حركت براى رويارويى با فرهنگ ابتذال و سياستهاى اهريمنى استعمارگر و عرضه اسلام ناب كافى نيست .

اميد مى رود دست اندركاران امور با توجه به حساسيت مساله گامهاى جدى ترى دراين مورد بردارند.

اثر مزبور ترجمه اى است از كتاب[ الاعلام الدولى بين النظريه و التطبيق] تاليف دكتر محمدالعوينى ازاساتيداهل فن در رشته تبليغات در دانشكده تبليغ دانشگاه قاهره وى تحصيلات خود را در رشته تبليغات به پايان برده و داراى دكتراى رشته تبليغات و صاحب نظر در اين موضوع است .

نويسنده دراين كتاب اطلاعات جالب دقيق و سودمندى با زبانى شيوا و همراه بااصطلاحات خارجى تبيين كرده است .

كتاب حاضر براى طلاب و آنان كه در رشته تبليغ كار مى كنند بسيار مفيد خواهد بود.

شرح كتاب نهايه الحكمه ج 21.

نوشته علامه سيدمحمدحسين طباطبائى شرح ترجمه و تحقيق از حجه الاسلام والمسلمين استاد حسين حقانى زنجانى انتشارات شكورى 1369 684 صفحه 350 تومان .

( 144 )

اين كتاب مشتمل بر يك دوره فشرده فلسفه عالى براساس نظرات ملاصدرا و علامه طباطبائى است .

تا قبل از ظهور ديدگاههاى فلسفى صدرالمتالهين دو مشرب فلسفى : مشاء واشراق در كسب علم و كمالات به عنوان ديدگاه اصلى فلسفه رائج بوده است ولى پس از صدرالمتالهين[ حكمت متعاليه] پاى به عرصه وجود گذاشت و تعادلى بين دو مشرب مشاء واشراق به وجود آورد و ثابت نمود كه از طريق براهين عقلى و فكرى و تهذيب و تزكيه نفس به يك نقطه واحد مشترك مى تواند رسيد.

استاد علامه طباطبائى رحمه الله عليه با تسلط كامل بر سه مشرب نامبرده فلسفى كتابهاى مهم آنان را در حوزه علميه تدريس كرده و با غور در مسائل فلسفى ديدگاههاى بلندى در مسائل فلسفى پيدا كرد.

از ويژگيهاى مشرب فلسفى وى اين بود كه : مسائل فلسفى را به صورت سلسله مسائل زنجيره اى پيوسته به هم در آورد.اين معنى از كتاب ارزنده نهايه به خوبى پيدااست .

تعليقه هاى وى براسفار و كتاب روش رئاليسم و طرح مباحث به صورت نتيجه بخش ترى نسبت به گذشتگان از ويژگيهاى مشرب فلسفى ايشان است .

كتاب نهايه الحكمه در حقيقت نظرات فلسفى ايشان به اضافه چكيده كامل مطالب فلسفى فلاسفه اسلامى بخصوص فلسفه ملاصدرا مى باشد كه اينك با شرح و تحقيق محقق محترم در درسترس دانش پژوهان قرار گرفته است .

ترجمه فارسى كتاب بسيار ساده و روان است ازاين روى براى فارسى زبانان بخصوص براى دانشجويان دانشگاهها كه طالبند فلسفه اسلامى را از زبان متخصص و كارشناس اين علم بدانند و با نظرات ملاصدرا و مرحوم علامه آشنايى پيدا كنند و طلاب علوم دينى كه در صراط تحصيل اين رشته هستند بسيار سودمنداست .

جلداول كتاب حاضر در سه سال پيش منتشر شد و در مراكز علمى حوزه و دانشگاه تدريس مى شد. هم اكنون بااصلاحات كلى واضافات لازم در شرح بسيارى از مطالب همراه جلد دوم چاپ و منتشر شده است .

درآمدى به فلسفه اخلاق

نوشته آر.اف .اتكينسون ترجمه سهراب علوى نيا مركز ترجمه و نشر كتاب 1369 238 صفحه 110 تومان .

كتاب حاضر شرحى است منطقى و واقع نگراز معنى و قلمرو و فلسفه اخلاق كه به قلم پرفسورآر.اف .اتكينسون تحصيلكرده دانشگاه اكسفورد و استاد و رئيس گروه فلسفه دانشگاه اگستيرانگليس نگاشته شده است . وى دراين اثر بررسى خود را با سئوالاتى از درون علم اخلاق آغاز مى كند. پرسشهااز تكاليف متعارض خودپرستى غيرگرايى نگاه مسووليت وامثال آن شروع مى شود و به تدريج به مسائلى كه جنبه نظرى آنها بيشتراست مانند: پايگاه منطقى احكام اخلاقى منتهى مى گردد.

نويسنده دراين شرح اجمالى و كوتاه مهمترين نظريات اخلاقى و معاصر را طى چند فصل مورد نقد و بررسى و تحليل قرار داده است :

فصل اول را به عنوان سرآغاز بحث برگزيده و در فصلهاى دوم تا چهارم به بررسى مسائلى از درون علم اخلاق مى پردازد و بر مواضعى كه آراء اخلاق روشن نيستند و يا متناقضند تاكيد مى كند. در فصل پنجم و ششم مسائلى درباره اخلاق مورد پژوهش قرار مى دهد دراين فصول پايگاه منطقى احكام اخلاقى و وجه تمايزامر واقع وارزش را مورد بحث قرار مى دهد.

در فصل هفتم بااستفاده از يافته هاى فصول پيشين روابط خارجى علم اخلاق را بررسى مى نمايد.

دراين كتاب مفاهيم كليدى متن با حروف درشت چاپ شده و درانتهاى هر فصل خلاصه مطالب و فهرستى از ماخذ آمده است .

( 145 )

در پايان كتاب نيز كتابشناسى جامع شرح اصطلاحات و فهرست راهنما ضميمه گرديده است .

حكومت اسلامى و ولايت فقيه

نوشته محمدتقى مصابح سازمان تبليغات اسلامى پاييز 1369 166 صفحه 500 ريال .

زمانى كه نهضت روحانيت شيعه به رهبرى امام راحل قدس سره بر ضدرژيم طاغوت شكل گرفت . هماهنگ با آن ضرورت ايجاد حكومت اسلامى درا نديشه ها جلوه گر بود. تا وقتى كه اين انديشه به صورت شعاراصلى مبارزه در آمد همواره اين سوال دراذهان موافقان و مخالفان مطرح بود كه حكومت اسلامى چيست ؟

پاسخى كه كم و بيش از ناحيه رهبر انقلاب و ديگرانقلابيون داده مى شد بيشتر كلى بود كه : حكومت اسلامى براساس قرآن و نظير حكومت پيامبر(ص ) و على ( ع )است اماانديشه وران اسلامى كه ضرورت تبيين حكومت اسلامى و كيفيت پياده كردن آن را در شرايط فعلى به خوبى درك مى كردند تلاشهاى علمى مختلفى براى انجام اين وظيفه آغاز كردند تلاشهاى علمى مختلفى براى انجام اين وظيفه آغاز كردند كه دراين جهت نيز رهبركبيرانقلاب پيشگام بود.ايشان در تبعيدگاه خود در نجف اشرف بحث حكومت اسلامى و ولايت فقيه را در درس فقه خويش مطرح كردند كه نوارهاى آن پياده و به صورت كتاب در دسترس عموم قرار گرفت .

اين حركت در جهت آگاهى علماء و مردم سهم مهمى داشت .اين گونه تلاشها پس از پيروزى انقلاب به طور مستمرادامه داشته و دارد. كتابها رساله ها جزوات و سخنرانيهاى بسيار دراين زمينه انجام گرفت .از جمله اقداماتى كه در جهت آشنايى همگان نسبت به موضوع حكومت اسلامى و ولايت فقيه انجام پذيرفته است . سلسله درسهاى استاد محمدتقى مصباح در موسسه در راه حق بود كه هم اكنون به صورت كتاب درا ختيار عموم قرار گرفته است .

اين كتاب شامل نه بخش است كه عناوين آن به قرار زيراست :

ضرورت حكومت اسلامى شرورت قانون براى جامعه صفات قانونگذار علت تفاوت قوانين الهى در جوامع اسلامى تزاحم دو حكم و ملاك اهميت ضرورت مجلس قانونگذارى در نظام اسلامى دستگاه حكومت در نظام اسلامى اختيارات شرايط و وظايف حاكم اسلامى و ولايت فقيه .

گنجينه هاى ويران

نوشته استاد محمدعبايى خراسانى و سيدرضا حسينى نسب مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى قم 248 صفحه 1800 ريال .

مواريث فرهنگى هرامت براى شناخت اصالت و ريشه آن امت تاريخ مجسمى است كه هر بيننده اى را به گذشته درخشان آن امت آگاه مى سازد.

حفظ آثار فرهنگى تاريخى هرامت از آن جهت ازارزش والايى برخورداراست كه بيانگر هويت سياسى اجتماعى و فرهنگى آن ملت مى باشد.

در ميان اديان آسمانى مسلمانان جهان اين افتخار را دارند كه بسيارى از آثار زمان تكون جامعه اسلامى و عصر رسول خدا(ص ) و يادگارهاى صدراسلام رااز دستبرد حوادث مصون نگهداشته و آن را به صورت تاريخ مصور واسناد معتبر جاودانگى بخشيده اند.امروزه پيروان مكتب اسلام به همه جهانيان اعلام مى دارند كه در چهارده قرن پيش پيامبر بزرگ ما محمد بن عبدالله (ص ) در شهر مكه ديده به جهان گشوده واين نقطه آرامگاه اوست و آن گوه مقدس جايگاهى است كه به رسالت مبعوث شده است .اينها آثارى است كه ازاو به جاى مانده و دراسناد معتبر تاريخى به ثبت رسيده است . واز آن جا كه آيين اسلام جهانى و جاودانه است بر مسلمانان جهان در همه عصرها لازم است كه چون پيشنينيان در حفظ و حراست

( 146 )

از ميراث گرانبهاى پيامبر گرامى اسلام از قبيل : زادگاه محل نشو و نما جايگاه عبادت و آرامگاه ابدى وى واهل بيت و صحابه آن حضرت و حتى مساجدى كه در آنها نمازگزارده و چاههايى كه از آنها آب نوشيده و... كه هم اكنون بيشتر آنها به بهانه هاى واهى و بى اساس مورد هجوم دشمنان اسلام قرار گرفته است كوشا باشند.

كتاب حاضر امكان مقدس و تاريخى حرمين شريفين را كه در سالهاى اخير به دست ويرانى و فراموش سپرده شده است مورد بررسى قرار مى دهد و بااستناد به اسناد تاريخى معتبر وضعيت قبلى و فعلى آنها را كه يادآور خاطرات شكوهمند صدراسلام مى باشد بيان مى دارد.

اميد مى رودامت اسلامى در پرتو بيدارى واتحاد بپاخيزد و گنجينه هاى گرانقدر خويش رااز طوفان ويرانگر آثار ديانت نجات بخشد.

مسند زراره

تحقيق شيخ بشير محمدى مازندرانى

مسند دراصطلاح علم درايه صفت حديثى است كه تمام سلسله سند در آن آمده باشد. به همين مناسبت مسند به كتابهايى گفته مى شود كه راوى روايات خود را در آن گرد آورده و همه رااز معصوم ( ع ) يا غيرمعصوم به صورت مسند نقل كرده است . بنابراين اگر مجموع رواياتى كه اميرمومنان از پيامبر(ص ) شنيده گردآورى شود مسنداميرمومنان خوهد بود و همچنين ساير معصومين ( ع ) و يا راويانى كه مجموع احاديث خود رااز معصوم در رساله اى گرد آورند.

مثلاابواحمد عبدالعزيز بن يحيى جلودى شيخ جعفر بن قولويه روايات اميرالمومنان را در كتابى گرد آورده و آن را مسند اميرمومنان ناميده است . 2

همچنين يعقوب بن شبيه 3 داراى چنين مسندى است . در طول تاريخ محدثان احاديث فردى را در كتابى گرد آورده و نام آن را مسند نهاده اند.اگراين روايات به صورت درستى تبويب شود و نقل گردد علاوه بر مسند مصنف نيز خواهد بود.

مسنداحمد حنبل در واقع مسانيداست زيرااحمد حنبل دراين كتاب حدود سى هزار روايت نقل مى كند و روايات هر يك از صحابه و تابعين را يك جا بدون ترتيب يادآور مى شود. لذا دراين كتاب مسند خلفا و ديگر صحابه وارد شده و مجموعا به نام مسنداحمد منتشر شده است . مسند نويسى در شيعه به صورت اصول اربعمائه بوده كه هراصلى براى نويسنده آن مسنداو به حساب مى آمد. و در آن يك فرد مجموع احاديثى را كه ازامام و غيرامام شنيده بدون نظم و ترتيب در كتابى گرد مى آورد. داستان اصول اربعمائه (چهارصد كتابى كه مايه هاى نخستين كتب رابعه را تشكيل مى دهد) مفصل است واكنون قلمرو بحث گنجايش تفصيل آن را ندارد.

اين مسانيد كه گواه روشنى بر تقدم شيعه در حديث نگارى است به خاطر تاليف جوامع اوليه مانند: كتب ثلاثين حسين بن سعيد و جامع بزنظى و نوادرالحكمه محمد بن احمد بن يحيى اشعرى و يا جوامع ثانويه مانند: كتب اربعه به تدريج از ميان رفته و مقدارى هم كاهش يافتن عنايت به سماع حديث و مذاكره آن سبب نابودى اين اصول گشته است واكنون جز تعدادى انگشت شمارى ازاين اصول باقى نيست . راه احياى اين اصول اين است كه : با تفحص در كتب حديثى قدما مسانيد محدثان مشهور مانند: زراره و محمد بن مسلم و محمد بن قيس و غيره احياء شود و به گردآورى روايات هر يك در مجموعه اى

( 147 )

به صورت مسند به محدثان و محققان اهداء گردد تا مقام شامخ اين محدثان بزرگ روشن گشته واصالتها وارزشها محفوظ بماند.

از اين جهت فاضل محترم جناب آقاى شيخ بشير محمدى مازندرانى دامت افاضاته به اين كار دست يازيده .ايشان قبلا نسخه اى از مسند محمد بن قيس را با تتبع فراوان تنظيم و به عاشقان حديث تقديم نموده است و اخيرا به گردآورى روايات زراره پرداخته و مجموع روايات او را كه در حدود 2050 روايت مى باشد در مجموعه اى به نام مسند زراره تاليف نموده است . علاوه براين كار روايات را موضوع بندى كرده و لغات و مشكلات آن را توضيح داده است . مااين نوع ابتكار را در عالم حديث به مولف آن تبريك گفته و خواهان آن هستيم كه ديگر دوستان و علاقمندان به احاديث عترت طاهره دست به كارهاى ابتكارى ديگر در عالم حديث بزنند.

اين را نبايداز ياد برد كه براثرافراط اخباريها در عمل به روايت عنايت به حديث به نحوى كه در ميان قدما معروف بوده رو به كاهش نهاده است و كليه كتب حديثى ما به صورت ماده خامى در آمده و بايداز نظر سند و متن و مشكلات ديگر تحقيقى شود. حركتى كه اخيرا در حوزه علميه قم در زمينه علوم حديث رجال درايه و تصحيح كتب حديثى انجام پذيرفته نشانه بازگشت روح حديث شناسى به حوزه است .

لغتنامه قرآن كريم ج 1

گردآورنده : محمود عادل دفتر نشر فرهنگ اسلامى 1369 592 صفحه 2500 ريال .

اين كتاب بااستفاده كلى از معجم الفاظ قرآن كريم ترتيب يافته است .اين كتاب زير نظر كميته اى از دانشمندان مفسران لغويون و ... مصرى تنظيم گرديده است . در دوره هفتم سالانه (جلسه سوم سمينار مجمع در تاريخ 6 محرم 1360 ه. مطابق با 2 فوريه 1941 م ) دكتر محمدحسين هيكل عضو مجمع پيشنهاد مى كند كه درباره تاليف لغتنامه مخصوص الفاظ قرآن كريم بررسى شود.

در جلسه پنجم سمينار در تاريخ 3 ربيع الاول 1360 ه.اصولى براى كار درباره تاليف لغتنامه معين مى شود.

در دوره سالانه دهم مجمع در جلسه سوم سمينار مجمع تاريخ 23 محرم 1363 كميته اى مرب از: شيخ احمدابراهيم شيخ عبدالقادر مغربى دكتر محمدحسين هيكل وه.ا.ر. گيپ جهت تنظيم برنامه كار تهيه لغتنامه مورد نظر تشكيل گرديد.

در جلسه دوازدهم دوره دهم سمينار در تاريخ 14 صفر 1363 ه. كميته گزارش خود را در مورداصول طرز كار جهت تنظيم لغتنامه ارائه مى كند. سمينار تصميم مى گيرد كه كميته اى مركب از: شيخ ابراهيم حمروش استاد على جارم دكتر محمدحسين هيكل شيخ محمدالخضر حسين و شيخ مصطفى عبدالرزاق اعضاء مجمع جهت تهيه نمونه هاى اوليه بر طبق اصول مزبور تشكيل دهد.

در سال 1944 م . شيخ احمدابراهيم و در سال 1497 م . شيخ محمود شلتوت ازاعضاى مجمع به كميته ملحق مى گردند. در سال 1949 م . شيخ عبدالوهاب خلاف عضو مجمع و پس ازاواعضاى مجمع استادابراهيم مصطفى واستاد على عبدالرزاق و شيخ عبدالقادر مغربى به اعضاء كميته اضافه مى گردند.

به اين ترتيب كميته لغتنامه ازاعضاء مجمع : شيخ ابراهيم حمروش استادابراهيم مصطفى شيخ عبدالوهاب خلاف استاد على عبدالرزاق دكتر محمدحسين هيكل شيخ محمدالخضر حسين شيخ محمود شلتوت و شيخ عبدالقادر مغربى تشكيل مى گردد.

پس ازاين مرحله ماده هاى كلمات قرآن كريم بين كميته هاى فرعى هر كدام مركب از يك عضو مجمع و يك استاد دستيار خارج ازاعضاى مجمع تقسيم مى شود و بالاخره راى نهايى مجمع درباره تنظيم اين لغتنامه بدين

( 148 )

ترتيب اعلام مى گردد:

1.اگر كلمه به يك معنى در قرآن كريم وارد شده باشد:

الف . درابتداء معناى لغوى كلمه شرح داده مى شود.اگر فعل مجرد باشد باب و مصدر و مشتقاتى از آن كه در قرآن وارد شده ذكر مى شود اگر فعل مزيد باشد معناى آن و پس از آن مشتقاتش به ترتيب سابق گفته مى شود.اگراسم باشد به ذكر معناى آن قناعت مى شود.اگر مصدر باشد معنى و فعل آن بيان مى شود.

ب . توضيح داده مى شود كه اين كلمه در چند موضع قرآن كريم وارد شده واين كه در تمامى اين موضعها به معنايى است كه بلافاصله پيش ازاين ذكر شده است .

2.اگر كلمه قرآنى معنائى مختلف داشته باشد:

الف . همه آن معانى و نوع فعل و مصدر و مشتقاتى از آن ماده كه در قرآن وارد شده ذكر مى شود.

ب .اولا كلمه با معنايى كه با آن معنى بيش از معانى ديگرش در قرآن ذكر شده در رديف لغات وارد شده تعداد ورود آن در قرآن با عدد نوشته مى شود و دو مثال از آيات شامل آن كلمهبا ذكر شماره هاى آنها و سوره هاى شامل آن آيه نوشته مى شود سپس شماره هاى آيه هاى ديگر شامل آن كلمه و سوره هاى شامل آن آيه ها نوشته مى شود.

ج . معانى ديگر كلمه يكى بعداز ديگرى بيان مى شود و بعداز هر كلمه يكى بعداز ديگرى بيان مى شود و بعداز هر كلمه تعداد آيات شامل آن كلمه به عدد نوشته مى شود. در مورد هر معنى به ذكر يك مثال اكتفا شده و پس از آن شماره هاى آيه هاى ديگر شامل آن كلمه و سوره هاى آن آيه ذكر مى شود.

3.اگر كلمه اى بيش از يك معنى داشته باشد بعضى ازاوقات آسانتر است كه درابتداء منايى كه آيات كمترى دارد ذكر شود و آيات شامل آن معنى و سوره هاى شامل آن آيات قيد گردد و پس از آن معناهايى كه آيات بيشترى به آن معناهاست .

با ذكر شماره هاى آن آيات و سوره هاى آنها نوشته شود و بعداز آيه اى كه به طور نمونه آورده مى شود گفته شود كه اين كلمه در بقيه آيات نيز به همين معنى است .

4.اگر كلمه اى معناى لغوى واحدى داشته باشد لكن آن معنى در قرآن به وجوه گوناگون از طريق معناى مجازى و مانند آن استعمال شده باشد معناى اصلى لغوى آن كلمه بيان شده و تذكر داده شده كه اين كلمه به فلان معنى به كار مى رود يا در قرآن وارد شده است . پس از آن آيات شامل آن كلمه به آن معنى و شماره هاى آن آيات و سوره هاى شامل آنها ذكر مى شود.

مترجم محترم از آن جا كه[ معجم الفاظ القرآن الكريم] فاقداعلام وارد شده در قرآن كريم بوده است اعلام مزبور رااز كتاب[ معجم الالفاظ والاعلام القرآنيه] تاليف محمداسماعيل ابراهيم و تورات و بعضى از تفاسير قرآن كريم و همچنين از بعضى مراجع اروپايى استخراج و در ترجمه مندرج كرده است .اعلام ديگرى هم كه در قرآن وارد نشده ولى نام آنها در ضمن شرح مطالب در متن صفحات آمده توضيحى مختصر درباره آنها در زيرنويس صفحات مربوط آورده است .

استراتژى وحدت درانديشه سياسى اسلام ج 1

نوشته احمد موثقى مركزانتشارات دفتر تبليغات اسلامى قم 376 صفحه ارديبهشت .1370 1200 ريال .

كتاب حاضر تحقيقى است وسيع و گسترده در موضوع بسيارارزنده و حياتبخش[ وحدت اسلامى] . نويسنده محترم انديشه وحدت اسلامى رااز منابع اصلى آن ريشه يابى كرده و سير و پيشينه تاريخى مساله وحدت و تفرقه در جهان اسلام را براساس تحولات درونى جهان اسلام و روابط غرب با مسلمانان با توجه به جرياناتى كه در سالهاى (1327 ش 1293 ش ه) در امپراطورى عثمانى صورت گرفته مورد بررسى قرار داده است . آراء و نظريات و عملكرد مصلحين و رجال دينى و سياسى و

( 149 )

انقلابى جهان اسلام را از آغاز تاانقلاب شكوهمنداسلامى ايران به رهبرى حضرت امام خمينى رحمه الله عليه در موضوع وحدت جمع آورى كرده و درباره آن به بحث پرداخته است . نويسنده در نهايت با جمع بندى مطالب وارائه تز وحدت اسلامى در قالب : [ اتحاد جماهيراسلامى] همراه با توصيه هاى و پيشنهاداتى نوشته خود را به پايان برده است .

اين اثر با مقدمه عميق حضرت استاد محمدتقى جعفرى درباره[ وحدت اسلامى] و مقدمه مولف آغاز گرديده است .

كتاب در بردارنده سه فصل به شرح زير مى باشد:

فصل اول : وحدت اسلامى در منابع اصيل اسلامى .

فصل دوم : زمينه و سابقه تاريخى وحدت و تفرقه در جهان اسلام .

فصل سوم : سيدجمال الدين منادى بزرگ وحدت مسلمين .

پاورقى ها

( 150 )

امام خمينى

رضوان الله تعالى عليه

شما بدانيداگر خداى نخواسته از روحانيين واز كسانى كه ملبس به لباس روحانى هستند مطالبى كه بر خلاف دستورات اسلام است صادر بشود روحانيت را بااين اعمال منزوى خواهد كرد و قلم ها بر ضد شما به كار مى افتد و شما رااز ملت جدا مى كنند و ملت رااز شما جدا مى كنند و به سراين كشور آن مى آورند كه در زمان رضاشاه و پسرش آمد.

من به همه روحانيين سراسر كشوراعلام خطر مى كنم من به همه ملت اعلام خطر مى كنم به روحانيون اعلام خطر مى كنم كه اگر چنانچه خداى نخواسته در بين شما كسى است كه بر خلاف موازين اسلام عمل مى كند او را نهى كنيد واگر نپذيرفت از جرگه روحانيت اخراج كنيد.اگر نكنيداين كار را خداى نخواسته صورت روحانيت كه عزاسلام است اين را مشوه مى كنند و با مشوه كردن روحانيت اسلام به انزوا خواهد كشيد.اسلام بدون روحانيت مثل كشور بدون طبيب است !

صحيفه نور ج 14.122 123