شريف لك زايى(1)
گروه پژوهشى ((فقه سياسى)) يكى از سه گروه اصلى پژوهشكده انديشه سياسى اسلام وابسته به مركز مطالعات و تحقيقات دفتر تبليغات اسلامى حوزه علميه قم است. پژوهشكده در سال 1373 به منظور باز پژوهى, تبيين, نظريه پردازى و تدوين انديشه سياسى اسلام راه اندازى شد و در نظر دارد با بررسى انديشه سياسى اسلام, زواياى پنهان آن را آشكار كند و كارآمدى آن را در حوزه هاى نظرى و عملى نشان دهد. مهم ترين اهداف و ضرورت هاى تإسيس پژوهشكده عبارتند از:
1. تبيين بنيان هاى نظرى انديشه سياسى اسلام;
2. باز پژوهى و نقد و ارائه زواياى تاريك تاريخ انديشه سياسى اسلام به ويژه شيعه;
3. فراهم كردن منابع لازم براى پى ريزى انديشه سياسى قابل ارائه در سطح جهانى با توجه به منابع اصيل اسلامى;
4. زمينه سازى فكرى در جهت تحقق كامل حكومت اسلامى;
5. نشان دادن قدرت تحليل و اجتهاد سياسى علماى مسلمان;
6. معرفى مكتب حيات بخش اسلام از نظر غناى سياسى;
7. نظريه پردازى در حوزه هاى فلسفى, كلامى و فقهى انديشه سياسى اسلام;
8. مطالعه تطبيقى انديشه سياسى اسلام با ساير مكاتب سياسى.
گروه پژوهشى فقه سياسى در كنار گروه هاى پژوهشى فلسفه سياسى و علم سياست, موظف به تحقق اهداف يادشده است وبراىاين منظوركارخودرادرچهارحوزه زيرسامان داده است:
1. تاريخ فقه و حقوق سياسى;
2. موضوعات فقه و حقوق سياسى;
3. روش شناسى در حوزه فقه و حقوق سياسى;
4. باز نويسى ميراث فقه سياسى.
با عنايت به ضرورت ها و اهداف شكل گيرى پژوهشكده و گروه فقه سياسى, اهداف پژوهشى گروه مذكور چنين است:
1. تبيين انديشه سياسى فقها به شكل تك نگارى و دوره اى;
2. نظريه پردازى در حوزه هاى فقه سياسى و مطالعات تطبيقى در حوزه فقه سياسى مذاهب اسلامى;
3. روش شناسى در حوزه فقه سياسى و تلاش براى ارائه روش هاى روزآمد و كارآمد;
4. نقد و ارزيابى نظريه هاى جديد بر اساس آموزه هاى اسلامى.
يكى از عرصه هاى مورد توجه در گروه فقه سياسى, تدوين و تبيين انديشه سياسى فقيهان شيعه به صورت تك نگارى است. بدين منظور تا كنون گام هاى بلندى برداشته شده و انديشه سياسى بيش از بيست تن از فقيهان شيعه در دوره هاى مختلف به ويژه دوره نخست غيبت و عصر صفوى پژوهش و نگارش شده است. برخى از اين پژوهش ها, منتشر شده است. تعدادى از اين پژوهش ها مانند فيض كاشانى, علامه حلى, محقق حلى, شهيد اول و شهيد ثانى در دست چاپ هستند و تعدادى نيز مراحل حروف نگارى, ويرايش و مقابله را مى گذرانند.
حوزه ديگر فعاليت گروه فقه سياسى, مباحث بنيادى و روشى است كه در آن مباحثى مانند چيستى فقه سياسى و قواعد فقه سياسى در دست تحقيق و نگارش مى باشد.
بخش ديگر فعاليت ها مربوط به موضوعات فقه سياسى است; مباحثى نظير ولايت فقيه, شرايط رهبرى, آراى عمومى, آزادى و گستره آن در فقه, حقوق اقليت ها, رابطه فرد و دولت, امر به معروف و نهى از منكر, انفال و ثروت هاى عمومى, مسإله ارتداد و احكام آن و حقوق مخالفان در اين بخش قرار مى گيرد. بحث ((حقوق اقليت ها)) ويرايش, حروف نگارى و مقابله شده و در دست نشر است و برخى موضوعات نظير آزادى و حدود آن در فقه در مرحله تحقيق و نگارش مى باشد.
از ديگر فعاليت هاى گروه فقه سياسى, تصحيح و احياى آثار سياسى انديشمندان و فقيهان شيعه است. كتاب ميزان الملوك نوشته سيد جعفر كشفى, از نخستين آثارى است كه در اين گروه تصحيح, احيا و منتشر شده است. همچنين روضه الانوار عباسى تإليف محقق سبزوارىوتحفه الملوك نوشته سيدجعفركشفى نيز تصحيح و احيا شده و در دست چاپ است.
گفتنى است بخش هايى از تحقيقات انجام شده در اين گروه به صورت مقالات مستقل در برخى نشريات علمى ـ تخصصى به چاپ رسيده است كه مى توان به نشريات حكومت اسلامى, علوم سياسى, قبسات و... اشاره كرد.
1. دانش آموخته حوزه علميه قم و پژوهشگر پژوهشكده انديشه سياسى اسلام.
<