سـوال: در روزهاى جمعه و در صف جماعت ديده مى شـود كه بعضى از برادرها روزنامه مىآورند و روى آن مى نشينند و نماز مـى خـوانند و مسلما در روزنامه آيات قـرآن يا اسم خـدا يا كلمه ((الله)) يا اسـم ائمه (ع) مـى باشـد, آيا نماز صحيح است يا خير؟(1)

v    جواب: تا يقيـن به هتك و بى احترامى نداشته باشند نمازشان اشكال ندارد و بر ديگران لازم نيست به آنها بگويند.

 

2 - سـوال: آيا انداختـن آيات قرآن و اسماء خداوند تبارك و تعالى, بعد از تغييـر شكل مثل پـاره كـردن و يا قطعه قطعه كـردن آن به صـورتـى كه مـوقع خـوانـدن معنـاى آن مشخص نبـاشـد جـايز است يـا خيـر؟(2)

v    جـواب: اگر بعد از تغيير شكل, آيات قرآن بر آن صـدق نكند, اشكال ندارد.

 

3 - سـوال: آيا انداختـن اسماء جلاله خداوند در زباله دان, بـدون قصد اهانت جـايز است يـا نه, در صـورتـى كه انـداخته بـاشنـد حكمـش چيست؟(3)

v    جـواب: انـداختـن آن جايز نيست و بايـد آنـرا از محل هتك و اهانت خارج كنند.

 

4 - سـوال: انـداختـن روزنامه و مجلات در ميان زباله بـا علـم به اينكه در ميـان آن, اسمـاء جلاله و آيـات قـرآن نـوشته شـده است, چه حكمـى دارد؟(4)

v    جـواب: حكـم همـان است كه در مسـاله قبلـى گفته شــد.

 

5 - سـوال: از آنجايى كه در حال حاضر بيشتر روزنامه ها و مجلات كشور, مشتمل بـر آيات قـرآن است و معمـولا افـراد پـس از مطالعه, آنها را به جاهاى هتك آميزى مى اندازند لذا تقاضا مى كنيـم دستـور فرماييد كه ايـن نشريات از چاپ آيات قرآن و كلماتى كه احترام آنها لازم است خـوددارى كنند و اگر بهتر است در هنگام ضرورت سعى كنند آيات قرآن را نقل به معنا كننـد و نه اينكه عينا چاپ نمايند؟(5)

v    جـواب: چاپ و نشر ممنـوع نيست, ولى از انداختـن در جاهايى كه مـوجب هتك مى شود, بايد خوددارى كنند.

 

6 - سـوال: در روزنامه ها آيات زيادى از قـرآن مجيـد و اسماء الله و اسماء انبياء (ص) به چشـم مـى خـورد كه بسيارى از مردم بطـور اجتناب ناپذير سر و كار با آن دارند و اجناسى در آن مى پيچند و زير دست و پا در محلهاى نجـس و كثيف كه تـوهيـن است مى اندازند و با عدم طهارت آنها را دست مـى زننـد, آيا وظيفه هست به متصـديـان تذكـر بـدهيـم كه فكـرى بـراى ايـن بكننـد؟(6)

v    جـواب: چنين تكليفى نيست ولى اگر در مـوردى تـوهيـن و بى احترامى مى شـود بايد رفع توهين شود.

 

7 - سـوال: اينجانب يكـى از ايرانيان خارج از كشـور هستـم كه هر چنـد وقت يكبار روزنامه هاى ايرانى برايـم فرستاده مى شـود و مقدار زيادى از آنها را جمع كـرده ام, چـون آيـات قـرآن در آنهاست نمـى دانـم آنها را چه كنـم آيـا مى تـوانم آنها را به دور بـريزم و يـا اينكه در دريـا بيندازم؟(7)

v    جـواب: اگر در آنها آيات قرآن و اسماء محترمه باشـد بايد طـورى آنها را از بيـن بـرد كه در صـورت لزوم هتك نبـاشـد مثل به دريـا ريختـن.

 

8 - سـوال: در حال حاضر نام خـداوند متعال و پيامبر (ص) و ائمه معصـوميـن عليهم السلام و آرم جمهورى اسلامـى در روزنـامه هـا و مجلات و كـاغذهـاى ادارى و... مشهود است و معمـولا رعايت در حفظ احترام آن نمـى گردد. حكـم چيست؟(8)

v    جـواب: از انـداختـن آنها در مـواضع هتك آميز اجتنـاب شــود.

 

9 - سـوال: در بعضى از شهرستانها كـوپنهاى باطل شده خـواربار كه بيشترشان آرم جمهورى اسلامى و يا آيه قرآن بر روى آنها مى باشد, سـوزانده مى شـود آيا اين كار شرعا جايز است يا نه؟(9)

v    جـواب: بنـابـر احتيـاط از سـوزانـدن اجتنـاب نمـاينـد.

 

10 - سوال: خـواندن بعضى از آيه بعد از تكبيره الاحرام و قبل از سـوره حمد چه صورتى دارد؟(10)

v    جـواب: قـرائت قـرآن به قصـد قـرآنيت نه ورود, مـانع نـدارد.

 

11 - سـوال: در نمـازها واجب است كه در ركعت اول يا دوم يكـى از سـوره هاى قـرآن كـريم را بخـوانيـم, آيا هـر سوره به جز 4 سـوره كه سجـده واجب دارد مـى تـوانيـم بخـوانيـم يـا خيـر؟ حتـى بقـره؟(11)

v    جواب: اختيار داريد.

 

12 - سـوال: آيا در نوافل هـم بعد از حمـد در صـورتـى كه بخـواهـد سـوره اى بخواند,بايد آن سوره را كامل بخـواند يا مـى شـود به چنـد آيه از يك سـوره اكتفا كرد؟(12)

v    جـواب: لازم نيست يك سـوره كـامله بخـوانـد.

 

13 - سـوال: آيا ادا كردن كلمات در نماز از مخـرج واقعيشان واجب است؟(13)

v    جـواب: بـايـد كلمـات طـورى ادا شـود كه عرف عرب آن را صحيح بـدانـــد.

 

14 - سـوال: اگر كسى در مورد قرائت صحيح در نماز اطلاعى نداشته و كسى براى او نگفته است و تا كنـون نماز را از نظر قـرائت صحيح حـروف, غلط خـوانـده بايد نمازهاى قبلى را قضا نمايد؟ و آيا ايـن حكم در مورد عامه مردم كه تا كنـون نمـاز را غلط خـوانـده انـد نيز صــادق است؟(14)

v    جـواب: اگـر در وقت خـوانـدن, آنها را صحيح مـى دانسته نمـازش صحيح است.

 

15 - سـوال: تكليف كسـى كه تا به حال نمازش از نظر اداى مخارج صحيح حروف, اشكال داشته چيست؟ با تـوجه به اى كه در بعضى از رساله ها حكـم به اعاده و يا قضا شده است؟(15)

v    جـواب: اگـر مـوقع خوانـدن نماز, قـرائت خـود را صحيح مـى دانسته و بعدا معلوم شده اشتباه بـوده, نماز صحيح است و اعاده و قضا ندارد, اگر چه احوط استحبابى اعاده است.

 

16 - سوال: شخصى حمد و سوره و اذكار نماز را بلد بـوده ولى مدتى نمازش را بدون رعايت مخارج حروف مـى خـوانده و تذكر ديگران نيز در او تاثيرى نداشته و حتى او را در مـورد غلط بـودن نمازش به شك نينداخته, ولى حالا كه متـوجه شده, ايـن مساله برايش پيش آمده كه آيا قضاى نمازهايى كه تا به حال خواند بر او واجب است يا نه؟(16)

v    جـواب: در صـورتـى كه از جهت غفلت و عدم التفات اشتباهـى در قرائت و يا ذكر شده قضا واجب نيست.

 

17 - سـوال: با تـوجه به ايـن كه براى تلفظ حروف ((ض)) در تجـويد چند قول است, بفرماييد شما به كدام قول عمل مى كنيد؟ يك قـول مـى گـويد: كه برخـورد نوك زبان به دندان آسيا و يك قـول مى گويد: كه بر خـورد كناره بـن زبان با دندان آسيا؟(17)

v    جواب: شناختـن مخارج رووف طبق قول علماى تجـويد واجب نيست بايد تلفظ هر حـرف به نحـوى بـاشـد كه در عرف صـدق كنـد آن حـرف ادا شـد.

 

18 - سـوال: آيا خـوانـدن تشهد يا قـرآن در هنگام نيـم خيز در نماز جماعت واجب است يا خير؟(18)

v    جواب: واجب نيست.

 

19 - سـوال: اگـر كسـى در مـاه مبـارك رمضـان آيه قـرآن و يا حـديث را كه مى خواهد از قول امام معصـوم نقل كند, غلط بخـواند و قصدش ايـن بـوده صحيح بخواند ليكـن در ضمـن كه مى خواند متوجه مى شود دارد غلط مى خواند,آيا وقتى كه فهميد غلط مى خـوانـد اگر ادامه بـدهد روزه اش باطل مـى شـود يا نه؟ و در صـورتـى كه متـوجه روزه اش نبـاشـد حكـم روزه اش چيست؟(19)

v    جـواب: اگر غلط خواندن مـوجب تغيير معنى شـود و آن معنى غلط را بخـواهد نسبت به خـدا و رسـول دهـد حـرام است و مـوجب بطلان روزه مـى شـود.

 

20 - سـوال: اگر كسى به خاطر انجام كار خيرى مثل تلاوت قرآن وضو بگيرد ولى بعد از آن از انجـام آن منصـرف شـود آيـا وضـوى او بـاطل است يـا نه؟(20)

v    جـواب: وضـو بعد از آنكه صحيحـا واقع شـد, بـاطل نمـى شـود.

 

21 - سـوال: نوشتـن ((نام خدا)) به آن صورت كه نوشته شده, تـوضيح دهيد كه آيا مس كردن آن حرام است يا نه؟

الف: الله

ب: خدا

پ: بسمه تعالـى

ت: الله بـدون حـركت

ث: نام خـدا را درميـان شعرى بنـويسنـد و حـروف آن جـدا بـاشـد.

ج: پـاك كـردن و سـوزانـدن يـا بـا جـوهـر از بيـن بـردن. چ: ا...

ح: اگر قسمتى از آن مس شود چطور؟ نام امامان را كه روى اشخاص است, نوشتـن و دور انـداختـن چطـور؟ آيه قرآن بدون حـركت, مـس كردن بـدون وضـو چگـونه است؟(21)

v    جـواب: مـس كتابت قرآن و اسماء بارى تعالى يا جزيى از آنها به هر لغت و كيفيت كه باشد بدون طهارت جايز نيست و از بيـن بردن آنها به نحوى كه موجب هتك نشود اشكال ندارد.

 

22 - سـوال: آيا مـس كـردن نقـش آرم جمهورى اسلامـى ايران كه روى نامه ها و بليطهاى اتـوبـوس و... مـى بـاشـد حـرام است؟

v    جـواب: بـدون طهارت, جـايز نيست علـى الاحـوط(22)

 

23 - سـوال: افرادى كه اسمشان: عبدالله, حبيب الله و... است اگر بـدون وضـو آن را بنـويسنـد و يـا مـس كننـد چه حكمـى دارد؟(23)

v    جـواب: مـس اسـم الله بـدون طهارت جـايز نيست.

 

24 - سـوال: آيا مـس و به دست كردن انگشترى كه بر روى آن نـوشته شـده است (الله بصير بالعباد) و يا قرآن مجيد در جيب بـدون وضـو براى ياد خدا درست است يا نه؟ (24)

v    جـواب: مـانعى نـدارد ولـى بـدون وضـو مـس نكنـد.

 

25 - سـوال: آيا مـس كـردن كلماتـى از قـرآن ماننـد ابليـس, شيطان, كفار, ابولهب, و... در صـورتـى كه شخص وضـو نـداشته باشـد حـرام است؟(25)

v    جواب: جايز نيست.

 

26 - سوال: اگر كسى جنب باشد و سوره هايى كه خواندنـش براى او حرام است به فكرش خطـور كند و هر چه سعى كنـد از فكرش نرود آيا گناهـى كـرده است؟(26)

v    جواب: مجرد خطور در ذهن حرام نيست.

 

27 - سوال: آيا بچه نابالغى كه مس ميت كرده مى تـواند با وضوى تنها مـس خط قرآن يا اسم خداوند نمايد؟(27)

v    جواب: بچه نابالغ تكليف ندارد.

 

28 - سوال: كسى كه آب نداشته يا آب براى او ضرر داشته و تيمـم بدل از غسل جنابت كرد, آيا مى تواند نماز را با جماعت بخـوانند و مـى تـوانـد به مسجـد بـرود؟ و حكـم او در خـوانـدن قـرآن چيست؟(28)

v    جـواب: مـانعى نـدارد و حكـم كسـى را دارد كه غسل كـرده است.

 

29 - سـوال: بعد از غسل جنابت وضـو بـراى نماز لازم نيست, آيا با ايـن غسل مـى تـوان نـافله نمـاز را هـم خـوانـد يـا قـرآن را مـس نمـود؟(29)

v    جـواب: مى تـوان نماز نافله و ساير كارهاى مشروط به طهارت را انجام دهد.

 

30 - سوال: اينجانب مى تـوانم عربى بخوانم ولى معنى آن را درك نمى كنـم ولى انگليـسى را به خـوبى متـوجه مى شوم بر اساس حديث نبـوى كه هركـس يك آيه از قرآن در ماه مبارك رمضان بخـواند ماننـد مطالعه تمامـى قرآن است. آيا اگر به انگليسى هم خوانده شود. هميـن طور است؟ اگر كسى قرآن به عربى بخواند و معنـى آن را نفهمـد بـاز هـم ثـواب خـواهـد داشت؟(30)

v    جواب: ثـواب قرآن منوط به درك معانى آن نيست اگر چه خوب است سعى شود تا معنـى آن را درك نمـايـد تـا از ارشـاد و علـوم آن بهره منـد گردد.

 

31 - سوال: آيا مى تـوان اعمال شب قدر را به زبان غير عربى انجام داد؟(31)

v    جـواب: مانعى ندارد ولى قرائت سوره و آيات قرآن و ادعيه ماثـوره به نيت تحصيل ثـواب مخصـوص, منـوط به قـرائت متـن عربـى است.

 

32 - سـوال: آيا به كسى كه قرائت نماز او صحيح نيست ولى در مقام اصلاح است مى شود نيابت حج واگذار كرد؟(32)

v    جـواب: اگـر در وقت عمل قـرائت خـود را درست كنـد و صحيح بخـوانـد مانع ندارد.

 

33 - سوال: خـواندن آيات قرآن به صورت سرود آهنگ دار جايز است يا نه؟(33)

v    جواب: اگر مطرب باشد جايز نيست.

 

34 - سوال: آخر بعضى از كلمات مكسـور است آيا مى تـوانيـم در نماز آنها را به صـورتـى اشبـاع كنيـم كه صـداى يـاء تـوليـد شـود؟ مثلا ((مغضــوب)) را ((مغضوبى)) بخوانيم؟ (34)

v    جـواب: بايد به كسره خوانده شود و اگر كمى اشباع شود بدون تبديل به ياء مانع ندارد.

 

35 - سـوال: در بعضـى از كلمـات نمـاز مـاننـد: ((عليهم)), ((غيــــر)) و ((ليله)), حرف ما قبل ياء را به صورت مكسـوره مى خـوانند مانند: ((عليهم)) و ((غير)) در صورتى كه در زبان عرب, ياء ما قبل مكسـور را به صـورت اشباع بايد خواند و اين چنيـن تلفظى از نظر لغت صحيح نيست, به هر حال منتظر نظر شريف حضرت عالى هستيم.(35)

v    جـواب: بايد به فتحه خوانده شـود و چنانچه به نحـوى بخـواند كه نزد عرف عرب صحيح باشد اشكال ندارد.

 

36 - سوال: مى خواستـم بدانم اصلا استخاره با تسبيح يا قرآن يا استخاره ذات الرقاع از نظر اسلام در مسايل مهم زندگـى مثل ازدواج و تصميـم گيريهاى مهم صحيح است يا نه؟(36)

v    جـواب: مشـورت با خـداونـد متعال و استخاره از طـريق ماثـوره بـراى رفع تحيرات اشكال ندارد.

 

37 - سـوال: آيا استخـاره درست است؟ و وقتـى كه يك عمل خيـرى پيـش آمـد و استخاره كرديـم و بد آمد, استخاره ملاك عمل است و بايد به آن اعتقاد داشت؟ و آيـا واقعا استخـاره درست مـى گـويـد؟(37)

v    جـواب: ((استخاره)) از اصـول اعتقادى نيست كه اعتقاد به آن لازم باشـد و در مـورد تحيـر به قصـد رجـاء مـانع ندارد.

 

38 - سـوال: آيا در همه موارد مى تـوان با قرآن استخاره كرد يا مـوارد خاص دارد, فى المثال در مورد طلاق گرفتن يا نگرفتـن مى شـود استخاره كرد يا نه؟ و ديگر اينكه اگـر شخصـى استخاره كنـد و به آن عمل نكنـد چگـونه است؟(38)

v    جواب: استخاره الزام نمىآورد.

 

39 - سوال: عده اى با خواندن زيارت و دعا و شركت در مجالـس عزادارى مخالفت مى كنند و مـى گـويند قرآن خـوانـدن در صـورت نفهميدن معانـى آيات, فايده اى ندارد و يا خـوانـدن در صـورت نفهميـدن معانـى آيات, فايـده اى نـدارد و با خـواندن قرآن در مجالـس ترحيـم نيز مخالفت مـى نمايند. نظر امام چيست؟(39)

v    جـواب: خـوانـدن زيارت و ادعيه ماثـوره و عزادارى براى سيـد مظلـومان و صلـوات بر پيغمبـر و آل او از افضل قربات و آدم ساز است. و قرائت قرآن از مستحبـات و اهـدا ثـواب آن به امـوات مـوجب مثوبت است.

 

40 - سـوال: تبـديل قـرآن و كتب وقف شـده در مسـاجـد به احسـن چه صـــورت دارد؟(40)

v    جـواب: تـا مـوقعى كه قابل استفـاده است فـروش و تبـديل آن جـايز نيست.

 

41 - سـوال: احتراما معروض مى دارد: بعضـى از اشخاص خير, قرآن كريـم را به صـورت جزوه به مساجـد براى قرائت اهداء مـى كنند و در جلد جزوه ها, وقفنامه يا عكس واقف را مى چسبانند. بعضى از اشخاص, ايـن وقفنامه يا عكـس اشخاص را پـاره مـى كننـد و بيـرون مـى ريزنـد, در شـرع مقـدس اسلام ايـن كار چه حكـم دارد؟(41)

v    جـواب: اهداى جزوه ها مانعى ندارد و كسى حق ندارد وقفنامه را پاره كند و بيرون بريزد.

 

42 - سوال: لطفا بفرمائيد:

1 - كسى كه نذر كرده است چند عمل را بهم انجام بدهد. مثلا سه روز هـم وضـو بگيرد و هم با وضـو باشـد و مثلا سه جزء قرآن بخـواند و به فقير هـم اطعام كند, حال اگر يكى از اينها را انجام ندهد مثلا قرآن را نخـواند در حالى كه مـى تـوانسته بخواند چه كار بايد بكند؟ آيا بايـد نذر خـود را بهم بزنـد و كفاره بدهد؟ كفاره اش چقدر است؟

2 - كسـى كه مـوقع نذر كـردن و خـوانـدن صيغه به تمام جـوانب مساله تـوجه نداشته, مثلا تـوجه نداشته كه وضـو هميشگى در طـول ايـن مدت امكان ندارد و مـواردى بـرايـش پيـش بيـايـد كه طبق نذر عمل نكنـد تكليف چيست؟(42)

v    جـواب: 1 - حنث نذر شـده و كفاره مخالفت نذر داد كه در رساله ذكـر شـده است. 2 - اگـر نذرى كه كـرده امكان عمل به طبق آن نبـوده نذر صحيح نبـوده است.

43 - سوال: حمـد و سـوره و آيه اى كه در نماز خـوانده مـى شـود آيا به قصـد انشـاء بـايـد خـوانـده شـود يـا به قصـد حكايت؟(43)

v    جـواب: بـاى به قصـد حمـد و سـوره قـرآن بخـوانـد.

 

44 - سـوال: حكـم نمازگزار نسبت به قرائت چيست؟ آيا در هنگام قرائت بايـد قصـد كنـد كه مخـاطب قـرار دادن خـداونـد در مثل ((ايـاك نعبـد و ايـــاك نستعيـن...)) يا فقط به قصـد قـرآن بخـواند؟ و خـوانـدن به قصـد دعا جايز نيست؟(44)

v    جـواب: بـايـد به قصـد قـرائت واجبه در نمـاز بخـواند.

 

45 - سـوال: در نماز واجب براى توجه بيشتـر يا جبـران عدم توجه, مـى تـوان سـوره مبـاركه ((حمـد)) را دوبـاره قـرائت كـرد؟(45)

v    جـواب: به قصـد قـرائت قـرآن, نه به قصـدجزء, مـانع نـدارد.

 

46 - سـوال: اگر كسى قرائت نماز را به خوبى نمى داند مثلا ((ه)) بخـواند يا به عكـس يـا ... آيـا واجب است در نمـاز جمـاعت شـركت كنـد؟(46)

v    جـواب: شركت در نماز جماعت واجب نيست, بايـد سعى كنـد قرائت را به نحـو صحيح ياد بگيرد.

 

47 - سوال: اگر شخصى در نماز ظهر سهوا حمد و سـوره را بلند بخـواند يا در نماز مغرب سهوا حمد و سوره را آهسته بخـواند نمازش باطل است يا صحيح؟(47)

v      جـواب: در فـرض مـرقـوم نمـاز صحيح است.

_____________________________________________

پـى نوشت

1 ـ استفتـائات امـام خمينـى (ره), ج 1, ص 271, مسـاله 454.

2 ـ استفتـائات امـام خمينـى (ره), ج 1, مسـاله 305.

3 ـ استفتـائات امـام خمينـى (ره), ج 1, مسـاله 306.

4 ـ استفتـائات امـام خمينـى (ره), ج 1, مسـاله 307.

5 ـ استفتـائات امـام خمينـى (ره), ج 1, مسـاله 308.

6 ـ استفتـائات امـام خمينـى (ره), ج 1, مسـاله 309.

7 ـ استفتـائات امـام خمينـى (ره), ج 1, مسـاله 310.

8 ـ استفتـائات امـام خمينـى (ره), ج 1, مسـاله 311.

9 ـ استفتـائات امـام خمينـى (ره), ج 1, مسـاله 312.

10 ـ استفتـائات امـام خمينـى (ره), ج 1, مسـاله 102.

11 ـ استفتـائات امـام خمينـى (ره), ج 1, مسـاله 108.

12 ـ استفتـائات امـام خمينـى (ره), ج 1, ص 157, مسـاله 107.

13 ـ استفتـائات امـام خمينـى (ره), ج 1, ص 158, مسـاله 113.

14 ـ استفتـائات امـام خمينـى (ره), ج 1, ص 158, مسـاله 114.

15 ـ استفتـائات امـام خمينـى (ره), ج 1, ص 159, مسـاله 115.

16 ـ استفتـائات امـام خمينـى (ره), ج 1, ص 159, مسـاله 116.

17 ـ استفتـائات امـام خمينـى (ره), ج 1, ص 160, مسـاله 119.

18 ـ استفتـائات امـام خمينـى (ره), ج 1, مسـاله 506.

19 ـ استفتـائات امـام خمينـى (ره), ج 1, ص 309, مسـاله 18.

20 ـ استفتـائات امـام خمينـى (ره), ج 1, مسـاله 73.

21 ـ استفتـائات امـام خمينـى (ره), ج 1, ص 47, مسـاله 79.

_ 22 استفتـائات امـام خمينـى (ره), ج 1, مسـاله 82.

23 ـ استفتـائات امـام خمينـى (ره), ج 1, مسـاله 82.

24 ـ استفتـائات امـام خمينـى (ره), ج 1, مسـاله 83.

25 ـ استفتـائات امـام خمينـى (ره), ج 1, مسـاله 84.

26 ـ استفتـائات امـام خمينـى (ره), ج 1, مسـاله 110.

27 ـ استفتـائات امـام خمينـى (ره), ج 1, مسـاله 118.

28 ـ استفتـائات امـام خمينـى (ره), ج 1, مسـاله 251.

29 ـ استفتـائات امـام خمينـى (ره), ج 1, ص 62, مسـاله 145.

30 ـ استفتـائات امـام خمينـى (ره), ج 1, مسـاله 103.

31 ـ استفتـائات امـام خمينـى (ره), ج 1, ص 337, مسـاله 104.

32 ـ استفتـائات امـام خمينـى (ره), ج 1, ص 448, مسـاله 38.

33 - استفتـائات امـام خمينـى (ره), ج 1, ص 14, مسـاله 32.

34 ـ استفتـائات امـام خمينـى (ره), ج 1, ص 159, مسـاله 117.

35 ـ استفتـائات امـام خمينـى (ره), ج 1, ص 160, مسـاله 118.

36 ـ استفتـائات امـام خمينـى (ره), ج 1, ص 28, مسـاله 73.

37 ـ استفتـائات امـام خمينـى (ره), ج 1, ص 28, مسـاله 74.

38 ـ استفتـائات امـام خمينـى (ره), ج 1, ص 29, مسـاله 76.

39 ـ استفتـائات امـام خمينـى (ره), ج 1, ص 30, مسـاله 78.

40 ـ استفتـائات امـام خمينـى (ره), ج 1, ص 370, مسـاله 88.

41 ـ استفتـائات امـام خمينـى (ره), ج 1, ص 383, مسـاله 119.

42 ـ استفتـائات امـام خمينـى (ره), ج 1, ص 418, مسـاله 57.

43 ـ استفتـائات امـام خمينـى (ره), ج 1, ص 156, مسـاله 103.

44 ـ استفتـائات امـام خمينـى (ره), ج 1, ص 157, مسـاله 102.

45 ـ استفتـائات امـام خمينـى (ره), ج 1, ص 157, مسـاله 106.

46 ـ استفتـائات امـام خمينـى (ره), ج 1, ص 161, مسـاله 123.

47 ـ استفتـائات امـام خمينـى (ره), ج 1, ص 157, مسـاله 109.